Atlatılan Bir Salgından Çıkan Dersler

“Biber turşunuz var mı?” “Artık gümüşbalığı siparişi verebiliyor muyuz?” Cep telefonuna gelen bu mesajlar, Covid-19 salgını sırasında restoranını finansal olarak yaşatmak için büyük mücadele veren Cheng Cheng’i rahatlatıyor.

Bir yıl önce WeChat’te bir toplu satış mekanı açtığında, şu anda 500’den fazla müşterisi bulunan bu sanal alanın ortalığı kasıp kavuran salgın sırasında şirketini ayakta tutacak can simidi olacağını hiç tahmin etmiyordu. Cheng, “WeChat işletmemi kurtardı, artık tüm çalışanlarım online ticaretle uğraşıyor” diyor.

32 yaşındaki Cheng, başkent Beijing’e komşu Hebei eyaletinin Zhangjiakou şehrinden. Başkente 12 yıl önce gelen Cheng, uzun yıllar kurye olarak çalıştıktan sonra 2019’da, tüm birikimleriyle, Beijing Hayvanat Bahçesi yakınlarında bir fast food dükkanı açtı. “Tam yoğun sezona hazırlanıyordum ki birdenbire salgın patlak verdi ve dükkanımın kazancı üç ay boyunca sıfırlandı” diyen Cheng, şubatta dükkanını geçici olarak kapatmak zorunda kalmış.

Hazır yemek ve turizm, salgının en ağır darbeyi indirdiği sektörler arasındaydı. Covid-19’un restoranlar üzerindeki etkisi hakkında Çin Mutfak Birliği tarafından hazırlanan rapora göre, sektördeki işletmelerin yüzde 78’i 2020’nin ilk aylarında kazancının yüzde 100’ünü kaybetti. Sadece yedi günlük Çin Yeni Yılı tatili (24-20 Ocak) sırasında salgının sektöre maliyeti 500 milyar RMB’yi buldu. Bu durum sektörü benzeri görülmemiş zorluklarla karşı karşıya bıraktı.

Beijing’de vaziyetin iyileşmesiyle birlikte restoranlar yeniden açıldı. Müşteriler yavaş yavaş geri geldi, düşen talep tekrar sıçrama yaptı. Bölgelerarası seyahatler hala askıda olduğu için Cheng’in müşteri sayısı azaldı ve aylık zararı 30 bin RMB’yi buldu. Ancak bu restoranı açmak açmak için 500 bin RMB’lik yatırım yapan Cheng, mümkün her şey yapmadan dükkanına kilit vurmamaya kararlıydı. Dolayısıyla online rezervasyon işine ağırlık verdi.

Ayakta kaldı

“Özür dilerim. Şef bir hata yapmış olabilir. Paranızı iade ettim.” Cheng, yemeklerinden yakınan her müşteriyi aradı ve onları memnun edecek çözümler üretmeye çalıştı. Kısa süre önce Çin’in önde gelen yemek satış ve dağıtım platformu Meituan’a kaydolan Cheng, şimdiye dek çok fazla online sipariş alamasa da her müşteriyi çok ciddiye alıyor. Bu arada, WeChat’te bir ürün satış mekanı oluşturan Cheng, bu sayede dükkanının yakınlarında yaşayan ya da çalışan 200 kadar insana hizmet vermeye başladı: “Sipariş işi, kirayı, faturaları ve çalışanların ücretlerini karşılamasa da bana her gün bin RMB kazandırıyor.”

21 Nisan’da yapılan Devlet Konseyi toplantısında Başbakan Li Keqiang, serbest çalışan mikro ve küçük ölçekli işletmelere sağlanacak kira desteğine devlete ait şirketler ve kamu kuruluşlarının öncülük yapması çağrısında bulundu. Bir haftadan kısa süre içinde Cheng’e üç aylık kira muafiyeti geldi: “Dükkanımın aylık kirası 50 bin RMB, dolayısıyla üç aylık muafiyet benim için çok şey  demek. Ayrıca bayisi olduğum şirket, altı aylık aidat ödememi sildi.” Cheng, ayrıca, gelir kaynaklarını çoğaltmak için memleketinden getirttiği tarım ürünlerini Beijing’deki müşterilerine satmaya başladı.

Internet’in sınırsız potansiyeli

Beijing Hayvanat Bahçesi’nin bulunduğu bölge dönüşüm içinde; salgın vurmasaydı yılın ilk yarısında çok sayıda şirket buraya taşınacaktı. Cheng, bu şirketlerde çalışan insanlar sayesinde kazancının artmasını bekliyordu. Ama ölümcül virüs nedeniyle umutları suya düşen Cheng dükkanını ayakta tutmak için WeChat’le e-ticarete yöneldi. “Memleketimde temasa geçtiğim tarım kooperatiflerine onların Beijing’deki temsilcileri olarak çalışmayı önerdim” diyen Cheng’in bu yeni işi şimdi temel gelir kaynağı haline gelmiş durumda.

Salgın, Zhangjiakou’da da tarım ürünleri satışına darbe indirmişti. Yerel kooperatifler, bu yüzden, kendileriyle temasa geçtiğinde Cheng’e olumlu yanıt verdi. Cheng, memleketindeki bir domuz çiftliğine yerleştirdiği kameralarla kaydettiği görüntüleri göstererek koşulların ne kadar sıhhi olduğunu anlatıyor. Domuz etinin yanı sıra Zhangjiakou’dan getirttiği üzüm, elma, tatlı patatesleri satan Cheng, bu işten ayda ortalama 20 bin ile 30 bin RMB arasında bir kazanç elde ediyor.

Cheng Cheng’in fast food dükkanı Beijing Hayvanat Bahçesi’nin yakınında bulunuyor.

Dükkanda da işler yavaş yavaş toparlanıyor. Cheng bir yandan offline mağazasıyla ilgilenirken diğer yandan da online faaliyetlerini genişletmeyi sürdürüyor. Internet çağı ve modern lojistiğin hızlı gelişimi, kendisi gibi genç girişimcilere muazzam fırsatlar sağlıyor. Cheng, memleketindeki tarım ve su ürünlerinin Beijing’e yüksek hızlı trenlerle nakledileceği günleri dört gözle bekliyor. O zaman memleketindeki bir tarla ya da gölette yetişen ürünün Beijing sofralarındaki yerini alması dört saat sürecek. Hükümet, bu yılki çalışma raporunda, devletin Internet Artı programını daha ileriye taşıyacak ve dijital ekonomiyi büyütecek yeni politikalar uygulamaya koyacağını açıkladı. Cheng bu adımın yeni iş modelleri üzerinde yaratacağı olumlu etkileri sabırsızlıkla bekliyor. Politika yapıcılara da bir önerisi var: “Restoranların durumu farklı. Turistik bölgelerin yakınında yer alanlara kira muafiyeti sağlanırsa harika olur.” (Kaynak: Hu Yue /China Today Türkiye)



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.