Bandminton Topu Hâlâ Neşe Saçıyor

Sabah erken saatlerde Çin’in bir çok şehrindeki parklarda, orta yaş ve üstü insanların çember halinde durup badminton topuyla oynamaları sık görülen bir manzara…

Badminton topu sektirme, Çin’de uzun geçmişe sahip popüler bir spor. Qing Hanedanlığı dönemine ait “Beijing’e Has Töreler Antolojisi”nde, badminton topu yapmak için deri ve bakır paraların birbirine dikildiği, kartal tüylerinin de birbirine bağlandıktan sonra hepsinin deri bağcıklarla tutturulduğu anlatılıyor. Badminton, bir egzersiz olarak sadece tüm vücudun hareket etmesini değil, aynı zamanda oyuncunun takımdaşlarıyla bağ kurmasını, uyumun ve takım çalışmasının verdiği duygusal keyfi yaşamasını da sağlıyor.

Hem yaşlılar hem gençler tarafından sevilen badminton topu sektirme oyununun Çin’de uzun bir tarihi var. Badminton topunun hafif ve güzel, tüm aktiviteye katılımın kolay olması insanları bu eğlenceye çekiyor. Farklı tiplerdeki badminton topları arasında en çok ilgiyi Beijing’in Dongcheng Bölgesi’nin manevi kültür mirası olan Tang Qian Yan topu çekiyor. Tang Qian Yan’ın yapım ustalığında dördüncü nesil mirasçı olan Yin Wen, cazibesine aşık olduğu bu badminton topunun o gün bugündür zanaatkarlığını sürdürüyor ve tarihini, kültürünü ileri taşıyor.

Geçmişi Qing Hanedanlığı’na dayanan Badminton topu oyununda 100 kadar vuruş şekli var. Qing Hanedanlığı İmparatoru Guangxu döneminde oyun, yüz yaşını aşmış bir alim tarafından düzinelerce farklı şekilde oynanıyordu.

Badminton topu oyununun ilk olarak Han Hanedanlığı (M.Ö. 206-M.S. 220) döneminde ortaya çıktığı, sonra Sui (581-618) ve Tang (618-907) hanedanlıklarında popülerleştiği kaydediliyor. Song Hanedanlığı (960-1279) döneminde yazılan “Şeylerin Kaynağı” adlı kitapta, “Günümüzde çocuklar bakır para olarak kabul ettikleri kurşun ve teneke pullara tavuk tüyü bağlıyor ve üç veya dört kişilik gruplar halinde yürürken veya koşarken jianzi dedikleri bu topları sektiriyor” deniyor. O dönemde bu oyun koşarken de oynanabiliyordu.

Tüy ve kumaş kombinasyonu

Tang Qian Yan ürünleri iki temel kategoriye ayrılıyor: Tavuk tüyünden ve kartal tüyünden yapılanlar. Tavuk tüyü badminton topunda genellikle altı tüy bulunuyor—ki “altı” Çincede aynı zamanda “pürüzsüz” anlamına geliyor ve düzgün giden her şeyi ifade eden uğurlu bir anlam taşıyor. Tavuk tüyü badminton topları hafif ve günlük hayatta oynamaya elverişli iken kartal tüyünden yapılanlar nispeten daha iri oluyor. Kartalların ulusal koruma altına alınmış hayvanlar olması dolayısıyla karabatak, hindi ve devekuşu tüyleri modern alternatifler olarak öne çıkıyor. Bunlar iyi birer tercih, çünkü üretildikleri ürünler sadece zarif değil aynı zamanda dayanıklı.

Tang Qian Yan yapım sanatının dördüncü nesil mirasçısı Yin Wen, stüdyosunda bir badminton topuna dikeceği tüyleri dikkatle hazırlıyor.

2008’deki Beijing Olimpiyat Oyunları’nda performansları nedeniyle sadece Tang Qian Yan ürünleri kullanıldı. Tang Qian Yan yapım sanatı, 2017 yılında Beijing’in Dongcheng Bölgesi tarafından manevi kültür mirası ilan edildi. Yin Wen, Tang Qian Yan el sanatının dördüncü nesil mirasçısı. Taban bezi kesmeyi, iyi tüyleri belirlemeyi, renkleri eşleştirmeyi ve malzemeyi geleneksel yöntemlere göre dikmeyi çok iyi biliyor.

Tüy ve kumaş kombinasyonunu bir kaç işlemin ardından zarif bir görsel sanata dönüştürüyor. İpliklerle dikiş atarken, hayatımızdaki diğer insanlarla ‘bir ilmik yaratmak’ (Çince’de çatışma sözcüğü ile eşanlamlı) ile ilgili sembolik bir çağrışımı bulunduğu için sımsıkı ilmiklerden kaçınmalısınız. Ama bir badminton topu, ipliklerine düğüm atmadan yeterince sağlam olabilir mi? Elbette, Yin hem sağlam hem de kolayca çözülebilen özel bir ilmik yapıyor.

Zanaatın ardındaki felsefe

Badminton topu küçük de olsa Çin felsefesinin izlerini taşıyor. Bacaklarla vuruş yapmak da ilginç. Yin, genellikle beş tip vuruş olduğunu söyledi: Sırayla ayakların iç tarafı, dış tarafı, üst kısmıyla, dizlerle veya topu ayağın üst kısmında durdurup dışıyla vurmak şeklinde.

Yin Wen, Beijing’deki Dongsi Hutong Müzesi’nde ziyaretçilere Tang Qian Yan badminton toplarını anlatırken

Pek çok taktik söz konusu. Bir o ayağın bir bu ayağın iç kısmı ile topa vurulduğunda çok hoş bir görüntü ortaya çıkıyor. Dizlerle vuruş yaparken uylukların yere paralel olması kuvveti artırıyor. İnsanlar badminton topu sektirme oyunu oynayacağı zaman, farklı kombinasyonlarda çeşitli şekillerde karışıp eşleşiyor. Renkli tüyler, herkesin ayağında bir oraya bir buraya sekerken ya da havada güzel kavisler çizerek süzülürken oynayan herkesi neşeyle güldürüyor.

Bir badminton topu patladığında atılması şart değil, çünkü onarılabiliyor. Yin açısından badminton topu tamir etmek, zihinsel ve fiziksel olarak çok rahatlatıcı bir süreç. Günümüzde hükümetin manevi kültür mirasına büyük önem vermesiyle Beijing’de pek çok kültür ve turizm projesi, ziyaretçileri Tang Qian Yan badminton topu yapımını bizzat tecrübe etmeye davet ediyor. Sadece orta yaşlı ve yaşlılar değil, aynı zamanda çok sayıda genç sporsever de bu eğlence dolu zanaattan keyif alıyor. İnsanlar, bir badminton topunu kendi elleriyle yapmanın verdiği büyük bir başarı duygusunu tatmanın yanı sıra geleneksel kültürü kişisel deneyim yoluyla daha derin bir şekilde kavrama imkanı buluyor.

Yin, bu manevi kültür mirasının tanıtımı için yurtdışından davetler alıyor. Filipinler, Fiji ve Tonga gibi yerlerde yöre halkıyla birlikte hafif deniz esintileri eşliğinde badminton topu oyunu oynuyor. Çeşitli ülkelerden insanlar, Çin kültürü hakkında bilgi edinirken egzersiz boyunca karşılıklı olarak dostane ve eğlenceli bir etkileşime giriyor.

(Kaynak: Deng Di’nin China Today Türkiye’deki haberinden özetlendi)



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.