Çin, fikri mülkiyette büyük ilerleme kaydetti

Çin, reform ve dışa açılmayla birlikte uluslararası kural ve normlara uygun olarak kapsamlı bir fikri mülkiyet (IP) yasal sistemi inşa etti. Bu konuda 80’ni aşkın ülke ve uluslararası kuruluşla iş birlikleri kurdu.

20-26 Nisan tarihlerinde gerçekleştirilen IP Tanıtım Haftası kapsamında, Temalı Fikri Mülkiyet ve Sağlıklı Çin konuları tartışılarak,  Ulusal IP  konusunda önemli kararlar alındı. Beijing Review’den Zhang Shasha’nın haberine göre, LEGO Çin’in Başkan Yardımcısı Robin Smith, Tianjin Belediyesi’nde 20’yi aşkın oyun projesi üreten ortaokul öğrencileriyle buluştu. Öğrencilere etkinlik boyunca, yaratıcılara saygı gösterip yeniliği koruma, fikri mülkiyet haklarının (IPR) korunması konusunda önemli bilgiler aktarıldı.

Bu tür faaliyetler günümüzde okullarda fikri mülkiyet (IP) bilgisini yaymak için düzenli olarak yapılıyor ve gençlerin konuya yaklaşımının anne-babalarına kıyasla daha iyi olduğunu gösteriyor. Medya ve yayıncılık sektöründe çalışan 35 yaşındaki bir anne olan Ma Yue, “Gençken, korsan diskleri izlemek normaldi, ancak kızımın şarkıları ödemenin doğru olduğunu söylediğinde zamanların değiştiğini fark ettim” dedikten sonra “Video görüntüleri ve sesler için telif haklarıyla çalışırken daha dikkatli olduk. Bazen kızımdan videolarım için fon müziği olarak piyano çalmasını istemem gerekiyor” diye ekliyor.

Çin’deki IPR koruması günlük rutin haline geliyor, ülke yurtdışı IP pazarındaki varlığını da genişletiyor. Çin 2019’da, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü’nün (WIPO) Patent İş birliği Anlaşması (PCT) sistemi aracılığıyla yapılan uluslararası patent başvurularının en üst kaynağı olarak ABD’yi geçti. WIPO’nun 7 Nisan’da yayınlanan raporuna göre, Çin IP konusunda 58 bin 990 başvuru ile son 20 yılda bu alanda 200 kat artış gösterdi.

İnovasyon teşviği

Ulusal IP Tanıtım Haftası’nda, IP’nin yeni korona virüs hastalığıyla mücadelede oynadığı rolün önemi de vurguladı. Shenzhen’deki işletmelerin zorluklarla başa çıkmasına yardımcı olmak için ilk IP güvenliği projesi 25 Mart’ta başlatıldı. Salgını kontrol etmekle boğuşan şirketler, IP teminatı için düşük maliyetli kredilere başvurabiliyor. Liu’nun Lubair firması, havacılık endüstrisi için devlet tarafından belirlenmiş dezenfeksiyon ürünlerinin önemli bir bileşeni olan ilk 12 nitelikli şirket arasında yer alıyor.

IP güvenliğini koruma, bilgi yoğun işletmelere fon sağlamada kolaylık sağlıyor, bu da yenilikçi bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Fondan yararlanan şirket yöneticileri, IP’nın inovasyonu koruyup tanıtmada en etkili yollardan biri olduğunu söylüyor. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Zhao Lijian, 8 Nisan’da düzenlediği basın toplantısında “Çin, IPR korumasında yenilikçi bir yöntem olduğu gibi, kamuoyunun bilincini de artırıyor” dedi.

WIPO ve diğer kuruluşlar tarafından yayınlanan Küresel İnovasyon Endeksi raporunun 2019 baskısına göre, 2013 yılında 35’nci sırada bulunan Çin, 2019’da 14’ncü sıraya yükseldi. Çin, geçtiğimiz yıllarda IP gelişiminde önemli adımlar attı. Bu da Çin’i orta gelirli ekonomiler arasında en üst sıraya taşıyıp, dünya çapında en hızlı büyüyen ülke konumuna getirdi.

WIPO Genel Müdürü Francis Gurry, Çin’in IP alanındaki ilerlemesinden bahsederken, “Bu gerçekten dikkate değer bir başarı öyküsü” dedikten sonra şunu ekledi: “Fikri mülkiyet,  giderek küresel rekabetin kalbine oturmaşa başladı. Ayrıca inovasyonun sıfır toplamlı bir oyun olmadığını da aklımızdan çıkarmayalım. Çin bu alandaki deneyim ve uzmanlığını diğer ülkelerle paylaşmasında yarar var.”

Patent başvuruları arttı

Çin, Kuşak ve Yol Girişimi’nin diğer katılımcılarıyla IP iş birliklerini çok önemsiyor. NIPA verilerine göre, geçtiğimiz yıl Çin’in Kuşak ve Yol katılımcı ülkelerindeki patent başvurularının sayısı yıllık yüzde 8,5 artarken, bu sayı Çin’de  yıllık yüzde 9,7 artış kaydetti.

Çin’in Fikri Mülkiyet Hakları koruma çabaları, ülkeyi sadece uluslararası patentlerin zirvesine dönüştürmekle kalmadı, aynı zamanda dışa açılmayı da destekledi. NIPA’ya göre, 2019 yılında Çin’de yabancı icat patent başvurularının sayısı, yıllık yüzde 6 artışla 157 bine ulaştı. Ticari markaların sayısı ise önceki yıldan yüzde 4,7’lik artışla 255 bini buldu.

Ülke, bilginin değerine saygı duyup, iyi inovasyon ekolojisine sahip bir iş ortamını geliştirerek IPR korumasını güçlendirdi. Etkin IPR koruması, Çin’in IP telif ücreti ödemesi 2019 yılında 241 milyar yuan’ı (34 milyar dolar) aştığı için yabancı IP sahiplerine büyük fayda sağladı.

Harvard Business Review’e göre, Çin’in IP sisteminin yabancı ülkelerden gelenler de dahil olmak üzere, bilgi-yoğun işletmelere mükemmel bir koruma sağlıyor. Çin’de buluş için başvurmak Batı’dan daha kısa sürüyor ve patent incelemesinin kalitesinin bazı Avrupa ülkelerinden daha yüksek olduğu belirtiliyor.

Paris’teki Avrupa Finansal Piyasalar Birliği Genel Müdürü Hanaut Bresson, “İnovasyon işletmeleri bir dizi inovasyon ortamıyla Çin pazarına çekildi. Kurumsal iş birliği, küresel teknolojik gelişme ve inovasyon da şehirlerarası iş birliğini teşvik etti” diyor.



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.