Çinli kadınların yarattığı gizli dil yaşatılıyor

Dünya ve Türkiye’de Kadınlar Günü kutlanıyorken, yüzlerce yıl önce Çin’in Hunan eyaletinin Jiangyong ilçesi ve çevresinde, sadece kadınların konuştuğu gizli dil hakkında bir yazının iyi olacağını düşündük.

China Today Türkiye Dergisi’nde yer alan haberi sizler için özetledik. Sadece Jiangyong ve komşu ilçelerde yaşayan kadınların kullandığı, erkeklerin hiç bir şekilde anlayamadığı bu dile bilimciler Nü Shu ( Kadın Dili) adını verdi. Ne zaman ortaya çıktığı belli olmayan Kadın Dili, 2006’da Çin’de ilk ulusal manevi kültür mirası listesine dahil edildi.

Nü Shu edebiyat eserleri, genelde yedi karakterli dizelerden oluşuyor ve metni kaleme alan kadınların yaşamlarındaki acıları anlatıyor. Kadınlar yazı malzemelerini günlük eşyalardan elde ediyordu; ince dalları kalem, isi mürekkep olarak kullanıyor ve metinleri bezlerin, kaba kağıtların, kağıttan yelpazelerin veya ipek mendillerin üzerine yazıyordu.

Dostluğun ifadesi

Eserlerin konuları muhtelif. En yaratıcı olanları Üç Gün Kitapları ve Yeminli Kızkardeşlerin Makaleleri. İkincisi, kadınlar arasındaki ebedi dostluğun bir ifadesi olarak kaleme alınmış. Bazı eserlerde halk şarkıları, baladlar ve cenazelerde, kurban törenlerinde okunan ağıtların sözleri kayda geçirilmiş. Diğerleri popüler edebiyat eserlerinin uyarlamaları. Bu kadınlar için, söz konusu eserleri okumak ve şarkı formunda söylemek, dikiş dikmek amacıyla bir araya geldiklerinde keyfini çıkardıkları bir eğlenceydi.

Cenaze, kurban töreni ve tiyatro gösterileri gibi kamusal etkinlikler kadınların yaratıcılıklarının başlıca ilham kaynağıydı. Kadın Dili nesiller boyunca annelerden kız çocuklara aktarıldı. Söz konusu sıradışı yazı sistemi, bunun dışında herhangi bir eğitim almamış ve okuma yazma bilmeyen kırsal kadınların düşüncelerini kayda geçirmesine ve hikayeler kaleme almasına imkan tanıdı. Ayrıca birbirlerine aşıladıkları yaratıcılık, kadınlar arasında yaşamları boyunca devam eden bağlar oluşmasını sağladı. Kadınlar eserlerini özel günlük olarak değil, kız kardeşleriyle paylaşmak ve birlikte söylemek için kaleme alıyordu.

Kim keşfetti?

Bu gizli dili keşfeden akademisyenlerden biri olan Wuhan Üniversitesi’nden Gong Zhebing, yerel lehçeyi Nü Shu’nun gelişmesini sağlayan toplumsal zemin olarak görüyor. 1911 Devrimi’nden sonra köy okullarının inşa edilmesi ve 1949’da Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından başlatılan okuma yazma seferberliği yöre kadınlarının okul eğitimine kavuşmasını sağladı. Kadınlar okullarda resmi dil Putonghua’yı okumayı ve yazmayı öğrendi. Bunu takiben Kadın Dili’nin gerilemeye başlaması, toplumsal modernizasyonun beraberinde getirdiği sayısız kültürel fedakarlıktan biriydi. Profesör Gong Zhebing, Kadın Dili’yle ilk kez 1982’de Jiangyong’a yaptığı eğitim gezisi sırasında tanıştı.

Kadın Dili, antropoloji, etnoloji, sosyoloji, dilbilim, filoloji, etnoloji ve arkeoloji açısından önem taşıyan bir kültürel fosil. İnsan dilleri ve medeniyetlerinin, kadın kültürlerinin kökenlerini anlamaya çalışan araştırmacılar için paha biçilmez bir değere sahip. Maalesef elde bu dilde kaleme alınmış edebiyat eserleri yok gibi. Kadın Dili’nin son doğal varisi Yang Huanyi, 20 Eylül 2004’te yaşamını kaybetti. Bu egzotik yazılı dilin sırrına ortak kimse kalmadığı için bir çok karakter sonsuza dek esrarengizliğini koruyabilir.



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.