Hainan’ın Çin ekonomindeki yıldızı yükseliyor

Çin’in Ada eyaleti Hainan’da bir serbest ticaret bölgesi oluşturulmasına ilişkin plan Nisan 2018’de açıklandı. Hainan o günden bu yana kurumsal yenilikle ilgili reformları daha da ileri taşıyarak kendini uluslararası ekonomik ve ticari kurallarla uyumlu hale getiriyor.

Yeni sektörlerin yabancı yatırımcılara açılması için inisiyatif alıyor. Şehir, aynı zamanda, turistik işletmelerin gelişmesi, büyümesi yoluyla turizm tüketiminde küresel bir üs haline gelmek için yoğun çaba sarf ediyor.

Hainan reform sürecinde cesur adımlar attı. Ekonomik ve sosyal gelişme, kırsal ve kentsel kalkınma, arazi kullanımı, çevre koruma için eyalet düzeyinde entegre planlar hazırladı. İdari süreçlerin modernizasyonu amacıyla uygulamaya konan pilot program yaygın bir şekilde destekleniyor. Adanın dört bir yanında kurumsal yenilik uygulamaları da hayata geçiriliyor.

Son iki yılda bu ada eyaletinde idari sistemler, fikri mülkiyet haklarının korunması, finans, ticaret, yetenek ve tıp gibi bir çok alanı kapsayan 71 tipik kurumsal reform tedbiri uygulamaya kondu. Söz konusu tedbirler, yerel iş iklimini etkin bir şekilde iyileştirdiği gibi açık bir ekonominin inşasını da hızlandırdı.

Örneğin Hainan Weite Electric Group Co. Ltd.’in bir iştiraki, kısa süre önce, şirket adını ve faaliyet alanını değiştirmek için başvuruda bulundu. Yerel yönetimin kurduğu online platform sayesinde tüm idari süreç başından sonuna yarım gün içinde tamamlandı. Ocak 2019’da faaliyete geçen platform, eyalet genelinde şirketlerin bazıları başka şehirlerde bulunan devlet dairelerini tek tek ziyaret etmeden online olarak tescil almasına ve diğer başvurularını gerçekleştirmesine imkan tanıyor.

Sağlanan bu kolaylıklar sayesinde Hainan’da kurulan yeni şirket sayısı 2019’da bir önceki yıla göre yüzde 70.82 arttı. 244 bin 400 yeni piyasa teşekkülünden 243 bin 400’ü tescil işlemlerini online platform vasıtasıyla yaptı. Hainan Serbest Ticaret Limanı’nın inşası 2020’de başladı. Eyalet, etkili bir iş iklimi oluşturmak için dışa açılma politikaları vasıtasıyla 11 kilit park belirledi. Bu kilit parkların idari mekanizmasında bütünleştirici reformlar yapılıyor. Eyalet yönetimi idari yetkilerinin bir kısmını daha verimli ve hızlı yönetilebilmeleri için bu parklara devretti.

Hainan Bölge Yazılım Topluluğu İdaresi’nden bir yetkili, “Bu, bir insanın gücünün ikiye katlanması gibi bir şey. Söz konusu adım, çok olumlu bir ortam yarattı” diye konuştu nisanda açıklanan karar hakkında, “Bu sayede muhtelif iş formalitelerini halletmek için eyalet düzeyindeki devlet dairelerine yapacağımız çok sayıda ziyaretin önüne geçilecek”.

Dışa açılım hızlandı

Merkezi liderlik, Hainan’ı piyasanın dışa açılması için inisiyatif almaya ve yeni bir açık ekonomi sisteminin inşası için yeni tedbirler geliştirmeye teşvik etti, özellikle Pasifik Okyanusu ve Hint Okyanusu’na odaklanacak şekilde.

 

20 ülke ve bölgedeki 62 şehre uçuş var

Personel ve ziyaretçilerin serbest hareket kabiliyeti, bir serbest ticaret bölgesinin olmazsa olmaz şartlarından biri. 1 Mayıs 2018’de Ulusal Göç İdaresi, Hainan’a 59 ülkenin vatandaşlarına 30 günlük vizesiz giriş izni verme yetkisi tanıdı. 8 Nisan 2020 itibarıyla bu politikadan yararlananların sayısı 771 bin 800 olmuştu. Ulaşımın bağlantılılığı her zaman dışa açılmadan önce gelir. 23 Aralık 2019’da Hainan’ın Sanya ve Güney Kore’nin Chungju şehirleri arasında düzenli uluslararası uçak seferleri yapılmaya başlandı. Bu seferler Çin’in doğusundaki Shandong eyaletinin Yantai şehrinden geçiyor. O tarih itibarıyla Hainan’ı 20 ülke ve bölgedeki 62 şehre bağlayan uçak seferleri zaten yapılıyordu. Hainan Ticaret Bakanlığı’na göre, adada 2019’da 338 yabancı sermayeli şirket kuruldu; bu rakam yüzde 102.4 oranında bir artışa tekabül ediyor. Fiilen kullanılan yabancı yatırım miktarı, ulusal ortalamanın çok üzerinde bir hızla, yüzde 100’den fazla artarak 1.5 milyar ABD Doları’na ulaştı.

Kambiyo kaydı kolaylaştı

Hainan, yabancı sermaye kullanım yapısını daha da optimize etmek amacıyla da bir takım adımlar attı. Eyalette yüksek teknolojili imalat ve modern hizmet sektörleri giderek daha fazla yabancı yatırım çekiyor. 2019’da finansal kiralam ve iş hizmetleri 340 milyon ABD Doları yabancı sermaye çekti; bu rakam eyalet toplamının yüzde 22.5’ine tekabül ediyordu. Toplamın yüzde 19.1’ini oluşturan 289 milyon ABD Doları tutarında yabancı sermaye de bilimsel araştırma yürüten şirketlere gitti.

Hainan, aynı zamanda, hizmet sektöründe dış ticareti güçlendirmek amacıyla deneysel tedbirler uygulayan pilot eyaletlerden biri. Serbest ticaret bölgesinin inşasının beraberinde getirdiği olumlu politakalar sayesinde Hainan’da hizmet sektörü ticareti hızla büyüdü. 2019’da bu alanda ulusal düzeydeki açığa rağmen Hainan’ın 653 milyon RMB tutarında fazlası vardı ve eyalette dünyanın 123 ülke ve bölgesiyle hizmet ticareti ortaklıkları kurulmuştu. Dış ticaret ve yabancı yatırım çekmek için geliştirilen bir dizi olumlu yeni politika, Hainan eyaletinin dışa açılma sürecini de güçlendiriyor. Geçen yıldan beri Hainan’da ücretsiz ticaret hesapları açılabiliyor.

Turistik işletmeler gelişiyor

Nisan 2019’daki Mezar Süpürme Festivali sırasında, Çin’in doğusundaki Zhejiang eyaletinde yaşayan Madam Wei kocası ve iki çocuğuyla birlikte tatil yapmak üzere Sanya’ya geldi. Çocuklarını Atlantis Sanya’daki akvaryuma götürdü; çocuklar burada diğer deniz canlılarının yanı sıra deniz yıldızları ve köpek balıklarına dokunabilecek kadar yaklaşmaktan çok mutlu oldu. Bu Hainan’a ikinci gelişleriydi. İlk seferinde aile neredeyse tüm tatilini Atlantis otelinde geçirdi. Wei, “Çocuklara sağladıkları imkanlar inanılmaz” diye anlattı yaşadıkları tecrübeyi.

Turizm, Hainan’ın temel sektörlerinden biri. Halen tropik adada faaliyette ya da inşa halinde olan 161 beş yıldızlı otel bulunuyor. Deniz kenarında kurulan turistik tatil köyleri ve otel kümelerinin sayısı hızla artıyor. Adayı küresel bir turistik tüketim üssü haline getirmek, adanın bir serbest ticaret bölgesi ve serbest ticaret limanına dönüştürülmesi görevinin bir parçası.

Hainan son iki yıldır turizmin niteliksel gelişimini hızlandırmak amacıyla turistik tüketime yönelik yeni iş modelleri oluşturmakta gayet etkin. Tropik adanın yeni yüzlerinden biri olan Hainan Boao Lecheng Uluslararası Sağlık Turizmi Pilot Bölgesi, Hainan’da temel uluslararası standartlara uygun bir sağlık turizminin gelişmesi için yeni yollar arıyor.  Gümrüksüz alışveriş (free shop) hızla artıyor, bu yılın temmuz ayında geçen yıldan yüzde 234’lük artış yaşandı.

2019’da adaya 83.11 milyon seyahat yapıldı; bu da önceki yıla göre yüzde 9’luk bir artış anlamına geliyor. Bu rakamın yüzde 13.6’sı, yani 1.44 milyonu ülke içi seyahatti. Turist destinasyonu haline gelen Hainan’ın toplam turizm geliri de bir önceki yıla göre yüzde 11.3 artarak 105.58 milyar RMB oldu.

Eyaletin turizm ve kültür idaresinin başkan yardımcısı Ao Liyong, “En üst düzey uluslararası standartlara ayak uydurmayı, turistik ürün ve hizmetleri çeşitlendirmeyi, yerli ve yabancı turistlere daha fazla seçenek ve daha iyi bir deneyim sunmayı sürdüreceğiz” diye konuştu.

(Kaynak: Xinhua Haber Ajansı’nın muhabirlerinden WU MAOHUI ve ZHOU HUIMIN’in China Today Türkiye’de çıkan haberinden özetlenmiştir)



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.