Saray Müzesi’nin duvarlarının ardında tarih yatıyor

Çin’in sahip olduğu dünya miraslarından en ünlüsü Yasak Kent’te yer alan Saray Müzesi, geçen yıl 19,3 milyon ziyaretçi ağırladı. Bu yıl, Çin’in Ming ve Qing hanedanlarına ev sahipliği yapan imparatorluk kompleksi Yasak Kent’in 600’ncü, Saray Müzesi’nin ise 95’inci doğum günü kutlayacak.

Yasak Kent’te yer alan Saray Müzesi’nde her yıl farklı objelerden oluşan yeni sergiler açılıyor. Biz de size, geçtiğimiz yıllarda ziyarete açılan bir sergi vesilesiyle Saray Müzesi hakkında China Today Türkiye’den Yuan Yuan’ın Yu Xiangjun’ın kareleri eşliğinde yaptığı haberle başbaşa bırakıyoruz…

“Ne yapalım? Gidip kentin eski eserlerini görelim mi?”,  ziyaretçiler Beijing’in kalbindeki Saray Müzesi’nin kapılarında toplaşırken pek çok tarih meraklısının zihninde, tiyatro yazarı William Shakespeare’in On İkinci Gece adlı oyunundan bu sözler vardı. Ekspres trenle üç buçuk saatlik bir yolculuk yaptıktan sonra Beijing’e gelen Orta Çin’in Henan eyaletinde yaşayan 35 yaşındaki iş adamı Yu Jian, Beijing’in kalbinde yer alan Saray Müzesi’ndeki eski kaligrafi ve resimlerin görülebileceği sergiyi ziyaret etmeyi umuyordu. Daha doğrusu, yıllardır görme hasreti çektiği, Song Hanedanı (960-1279) kadar eski bir başyapıt olan Quingming Festivali Sırasında Nehir Boyunca adlı tabloyu görebilmek için uzun bir yol kat etmişti.

Tablo en son 10 yıl önce ziyarete açılmıştı. Yu “O zamanlar gençtim ve sergi hakkında ayrıntılı bilgi sahibi değildim” diyor, “Şimdiyse elimdeki fırsatı kaçırmayacağım”. Saray Müzesi sabah 08:30’da açılıyor.

Yu da 11 Ekim günü saatler 09’u göstermeden az önce kapıya geldi. Ancak müze görevlileri, hayranı olduğu ünlü resmi görebilmek için sırada en az 10 saat beklemesi gerektiğini söylediler. Elbette Yu’nun amacını kendisinden başka binlerce kişi de paylaşıyordu. Yu “Erken geldiğimi sanıyordum, ancak girişten resmin sergilendiği Wuying Salonu’na kadar yüzlerce metre uzunluğunda bir kuyruk var” diyor.

Tablo görmek isteyen başka ziyaretçilerin nöbete sabahın dördünde başladıkları göz önüne alındığında Yu çok geç kalmıştı. Beijing Normal Üniversitesi’nde ikinci sınıf öğrencisi olan Xu Xiaolu kapıya sabah 05:30’da gelmiş, ancak önünde bekleyen çok sayıda insan olduğunu görmüş. Xu, “Durumun nasıl olacağını biliyordum, çünkü bazı ziyaretçiler uzun kuyruğun fotoğraflarını internette paylaşmıştı” diyor, “Sabah 04:30’da kalktım, ama yine de geç kalmışım gibi görünüyor.”

Büyük ilgi gördü

Çılgınca uzun kuyrukları toplayan sergi, “Quing İmparatorluk Kataloğu’ndan: Değerli Taş Hendek Koleksiyonu” adını taşıyor ve kraliyetin kaligrafi ve resim koleksiyonu olarak değerlendiriliyor. Sergi 8 Ekim’de, Saray Müzesi’nin kuruluşunun 90. yıldönümü kutlamalarının bir parçası olarak açıldı.

Sergideki başyapıtlar sırasıyla, Qing Hanedanı’nın üyesi imparatorlar Quianlong (1736-96) ve Jiaqing (1796-1821) dönemlerinde, imparatorluk emriyle 31 saray görevlisi tarafından bir araya getirilmiş. Qing Sarayı’nın imparatorluk koleksiyonunda bulunan 10 binden fazla nadide resim ve kaligrafi örneği arasından seçilmiş.

Saray Müzesi, 90. yıldönümü sergisi için değerli koleksiyondan 100’den fazla sanat yapıtını seçti. Saray Müzesi’nin kaligrafi bölümünün yöneticisi Zeng Jun, “Tüm parçalar önemli tarihsel değere sahipler. Bu kadar çok hazinenin bir arada sergilendiğini görmek büyük bir şans” diyor, “Quingming Festivali Sırasında Nehir Boyunca resminin tamamı, ki serginin gözdesi, bu sergi kapsamında bir ay boyunca izleyicilere sunulacak ve daha sonra onu görmek isteyenler en az üç yıl bekleyecekler.”

Tablo Bianjing kentini (bugün Henan’daki Kaifeng) ve toplumun her kesiminden insanları tadına doyulmaz bir ayrıntı zenginliğiyle tasvir ediyor. Resim, o zamanlar Bianjing’de egemen olan refah dolu yaşama ve Song Hanedanlığı’nın kuzey uçlarının ekonomik gücüne açılan bir pencere. Sanatçının üstün becerisi, sahnenin geniş ölçeği ve resmin tarihsel-kültürel değeri, onu ulusal bir hazine haline getiriyor. Resmin yüksek kaliteli kopyaları bile sanat piyasasında birkaç milyon yuana alıcı buluyor.

Resimlerin ve kaligrafilerin yanı sıra, Song Hanedanlığı döneminde Ru seramik fırınında üretilen örnekler de kutlama kapsamında ziyaretçilere sunuluyor. Açık gök mavisi perdahı, zarif biçimi ve yakılmasındaki büyük güçlük dolayısıyla Ru seramik fırını, daha sonraki kuşaklar tarafından en büyük beş seramik fırınından biri olarak anılır oldu. O dönemlerde bu fırınlar sadece imparatorlar için üretim yapıyorlardı.

Sergiyi gezen bir sinemacı olan Zhang Yi, “Song Hanedanlığı Çin tarihinde en sevdiğim hanedanlık” diyor, “Tam bir sanatlar hanedanlığı ve hem bu hanedanlık hakkında hem de harika porselenler hakkında bir film yapmak istiyorum.”

Quingming Festivali Sırasında Nehir Boyunca’ya gösterilen ilgi Zeng’in beklentilerinin çok üzerinde olmuş. Ne de olsa, resim daha önceden sergilenmişti. “Bu başyapıtın Saray Müzesi’nde ilk sergilenişi değil bu” diyor Zeng, “On yıl önce, müzenin 80. yıldönümünde de sergilenmişti, ama o zaman bu kadar ziyaretçi çekmemişti.”

Tarihten bir parça

Saray Müzesi, Beijing merkezindeki eski imparatorluk kompleksi olan Yasak Kent’te bulunuyor. Bugün her iki ad da aynı yeri gösteriyor. 1987 yılında Yasak Kent UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası listesine dahil edildi.

Ming Hanedanılığı (1368-1644) imparatorlarının çoğunun ve Qing Hanedanlığı (1616-1911) imparatorlarının tümünün evi olan Yasak Kent, 1420’den 1911’e kadar kraliyet ailesi entrikalarına tanıklık etti. Qing Hanedanlığı’nı sona erdiren 1911 Devrimi’nin ardından son imparator Puyi 1924’e kadar burada kalmaya devam etti.

Puyi buradan çıkarıldıktan sonra 1925’te dönemin ulusal hükümeti, sanat yapıtlarının kataloğunun çıkarılması için özel bir komite oluşturdu. Saray Müzesi 10 Ekim’de kuruldu ve izleyen yıllardaki savaşlardan ve toplumsal huzursuzluklardan sağ çıkmayı başardı. 1933-1945 arasında, Çin halkının Japon saldırganlığına karşı direniş savaşının sürdüğü 12 yıl boyunca müze yollara düştü. Parçaların çoğu —19 bin 600 sandık dolusu hazine— ülkeyi boydan boya kat ederek Beijing’den Jiangsu eyaletindeki Nanjing’e, oradan da iç bölgelerdeki güvenli yerlere taşındı.

 

1948 ve 1949’da Çan Kay Şek’in liderliğindeki Kuomintang iktidarı Tayvan’a kaçtı ve 2 bin 972 sandık dolusu ulusal hazineyi de beraberinde götürerek 1965’te orada “Ulusal Saray Müzesi”ni kurdu, bunun sonucunda bugün iki tane Saray Müzesi bulunuyor.Liang Jinsheng’in büyükbabası Liang Tingwei, Saray Müzesi’nin taşınan koleksiyonlarını 1933-45 arasında koruyan ekibin içindeymiş.

Müzenin müdürü, yaptığı konuşmada eserler hakkında bilgiler verdi

O yıllarda tüm aile Liang Tingwei ile birlikte ülkenin bir köşesinden başka bir köşesine taşınmış durmuş. Liang Tingwei 1949’da bazı aile üyeleriyle Tayvan’a gitmiş ve o zamanlar daha 1 yaşında olan Liang Jinsheng babasıyla birlikte Beijing’e dönmüş. Ailedeki bu geçici ayrılık kalıcı hale gelmiş. Liang Tingwei 1972’de Tayvan’da hayata gözlerini yumarken Liang Jinsheng’in babası, Saray Müzesi’nin eski eserlerinin macerasına tanıklık eden son kişi olarak 2008’de ölmüş.

Liang Jinsheng çocukluğunun büyük bir kısmını babasının çalıştığı Saray Müzesi’nde, büyük ölçüde savaş yüzünden farklı coğrafyalara dağılan parçaları toplayarak geçirmiş

Liang Jinsheng de 1979’da müzede çalışmaya başlamış. Şimdiyse Saray Müzesi’ndeki Koleksiyon Yönetimi Bölümü’nde yönetici. Liang “Eski kuşakların izinden gitmek bir onur” diyor, “Büyükbabam savaş sırasında ulusal hazineleri Beijing’den taşımakla görevliydi, babamsa onları geri getirmekle. Ben de şimdi onları düzene sokmakla görevliyim.”

Geleceğe açılan kapılar

Saray Müzesi’nin kuratörü Shan Jixiang, müzede 1 milyon 807 bin 558 eser olduğunu söylüyor. Bunlar arasında 53 bin 482 tablo, 75 bin 31 kaligrafi çalışması, 159 bin 734 bakır işi, 603 bin eski kitap ve belge, 367 bin parça porselen ve kimileri Savaşan Devletler Dönemi’ne (M.Ö. 475-221) dek geri giden 11 bin heykel bulunuyor.Burada inanılmaz bir tarih yatıyor. Shan “Eğer her yıl 18 bin parça sergilersek, müzedeki tüm parçaları sergilememiz 100 yıl sürer” diyor.

11 Ekim’de Saray Müzesi’nin dört yeni bölümü daha ilk kez turist ziyaretine açılarak kompleksin yüzde 65’i halka açık hale getirildi. Shan, “Kamuoyunun Saray Müzesi’nin daha çok bölümünü görebilmesi için daha fazla alanı erişime açtık” diyor, “2002’de Yasak Kent’in sadece yüzde 30’u açıktı. Bu oran 2014’te yüzde 52’ye çıktı. Yasak Kent’in 600. yıldönümü olan 2020’de kompleksin yüzde 80’den fazlasını açık hale getireceğiz”.

Shan’a göre, halen pek çok ziyaretçi Saray Müzesi’ni turistik ziyaret alanı olarak görüyor; özellikle son yıllarda Yasak Kent’teki eski kraliyet hayatını anlatan Zhenhuan Efsanesi gibi TV dizilerinin artan popülerliğinin bunda etkisi büyük. “Bu oyunlar kurmaca” diyor Shan. “Müzeler daha çok eğitim için var. Sanırım gelecekte müzemiz buradaki eski yaşama ilişkin otantik ve özgün bir resim sunabilecek”.dedikten sonra sözlerini şöyle noktalıyor:”Doğruluk ve bütünlük sürdürülebilir ve büyüleyici bir müze için kilit önem taşıyor.”



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.