Tibet’te Yeni Evler, Yeni Seçenekler

Tibet Özerk Bölgesi’ne bağlı Shannan’ın Sangri İlçesindeki köyde yaşayan 33 yaşındaki Phuntsog Gyatso, hayatının ilk 30 yılında köyünden pek ayrılmadı. Hem annesi hem de erkek kardeşi engelli. Engelli bu insanların, bakım ve desteğe  ihtiyacı var…

Ailede çalışan tek kişi olarak Phuntsog Gyatso’nun sınırlı seçenekleri vardı . Aileye ve arpa tarlalarına tek başına bakmak zorundaydı. Yakındaki kasabada iş bulmayı düşünemiyordu. Köyü, 4.053 metre yüksekliğindeki bir dağın tepesindeydi ve yayla arpa tarlaları zirvenin yarısındaydı. Sulama sistemi yoktu.  Annesi ve erkek kardeşi hükümetten temel geçim destekleri alıyordu. Ancak aile, diğer gelir kaynaklarının olmaması nedeniyle 2017’den önce refah içinde olmaktan çok uzaktı.

Tibetli Phuntsog Gyatso ailesi ve yeni evleri (Fotolar: ZHANG WEI)

Ulaşım ise baş ağrıtan önemli bir sorundu. Beijing Review’e konuşan Phuntsog Gyatso, “Arpa ve patatesi hasat ettiğimizde, hepsini sırtımda taşımak zorunda kaldım. Bu iş gerçekten çok yorucuydu” dedi . 2017 yılının Haziran ayında,  422 fakir Tibetliyle birlikte, daha önce misafirperver olmayan bölgelerde yaşayanlar için yerel yönetim tarafından inşa edilen Chugi Yeni Köyüne taşındığında işin rengi değişti. Üç kişilik ailesi, Sangri şehir merkezine 10 km uzaklıkta iki katlı yepyeni bir ev aldı.

Yeni köyde sulama sistemli 106 sera var. Her hane sebze veya meyve yetiştirmek için bir seraya başvurabiliyor. Her aile yemek için yeterli sebze bulduğu gibi, aynı zamanda bunları satarak ekstra gelir de sağlıyor. Her haneye sulama sistemlerine erişimi olan tarım arazileri tahsis edilmiş. Phuntsog Gyatso, “Arpa ve patatesin yanı sıra, artık buğday ve çeşitli sebzeleri de ekebiliyorum. Onları gerektiğinde  sulayabiliyorum. Şimdi tüm bu işler daha rahat ve verimli” diyor.

Yer değiştirme onun için yeni bir evden fazlasını ifade ediyor. Yer değiştirdikten bir buçuk yıl sonra evlendi. Phuntsog Gyatso eşiyle aileye bakarken artık yeni işler alabilecek özgürlüğe de kavuştu. Yerel bir bankadan 300 bin  yuan ( yaklaşık 43.812 dolar) borç aldı. 2019’da şantiyeler için çimento üreterek bir beton karıştırıcı satın aldı. Bu girişim ona yılın ilk yarısında 120 bin yuan (17,525 dolar) gelir sağladı.

Gelirler 12 bin yuanı aştı

Köyde yaşayan 221 köylü, Tibet goblen dokumacılığı, araba kullanma ve tuğla örme gibi beceriler konusunda ücretsiz eğitim aldı. 2019’un sonunda, yüzde 38’e yakını istikrarlı işler buldu. Diğerleri de çevre koruma çalışmaları için istihdam edilmişti. 2019’da Chugi köylülerinin kişi başına net geliri 12.294 yuan’a (1.795 dolar) ulaştı.

Zorunlu göçten sadece Chugi köylüleri yararlanmadı. 2019’un sonunda, misafirperver olmayan bölgelerde yaşayan 263 bin Tibetli de 960 yeni yerleşim bölgesine taşınmıştı. Yeni yerleşim bölgelerinde endüstriyel parklar, kooperatifler, klinikler, anaokulları, süpermarketler ve spor tesisleri var. Bunların yanı sıra, kariyer fırsatlarına sahip olmak isteyenlere yönelik ücretsiz çeşitli kariyer eğitim kursları da bulunuyor. (Kaynak: Beijing Review)



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.