Yangtze Nehri’nde 10 Yıl Avlanma Yapılmayacak

Çin Tarım ve Köy İşleri Bakan Yardımcısı Yu Kangzhen, biyoçeşitliliğin korunabilmesi amacıyla Yangtze Nehri havzasında toplam 332 su rezervi, bu yıl 1 Ocak tarihi itibarıyla balıkçılığa tamamen kapatma kararı aldı. 10 yıl olarak belirlenen yasak 1 Ocak 2021 itibarıyla nehrin doğal su yollarının yanı sıra ana kollarını da kapsayacak.

Alınan kararla, 2019’dan bu yana, nehir üzerinde yer alan eyalet ve belediyeler, 80 bine yakın balıkçı teknesini kıyıya çekti. Bu sektörde çalışan 10 bin balıkçıyı başka sektörlere yerleştirdi. Şanghay, Jiangxi ve Yunnan’da balıkçı teknelerinin kaldırılması ve balıkçılara yasak getirilmesi süreci, daha şimdiden, belirlenen takvimden önce tamamlandı.  Getirilen 10 yıllık balıkçılık yasağı, Yangtze Nehri’nin ekolojik fonksiyonlarının restore edimesini sağlayacak.

Yangtze Nehri Ekolojik Koruma Strateji Araştırma Merkezi’nin direktör yardımcısı ve Şanghay Okyanus Üniversitesi’nin eski başkanı Pan Yingjie, “Bu da doğaya duyduğumuz saygıyı ortaya koyuyor. Sucul biyolojik kaynakların korunması, gelecek nesillere verdiğimiz bir söz” diyor.

Çin milletinin ana akarsuyu olarak bilinen Yangtze Nehri, dünyanın en çok sucul canlı barındıran nehirlerinden biri olarak büyük üne sahip. Çin’in kuzeybatısındaki Qinghai’den başlayıp sahil şehri Şanghay’a ulaşana dek 11 eyalet ve belediyeyi kat eden nehir, Chongming Adası’ndan Doğu Çin Denizi’ne dökülüyor. Nehirde 4 bin 300’den fazla sucul tür yaşıyor ve bunların arasında 170’i nadir görülen 430’dan fazla balık türü bulunuyor. Tatlı su balık yataklarının beşiği olarak bilinen Yangtze Nehri, çok sayıda ekonomik balığın orijinal üreme alanı ve dünyanın en önemli tatlı su biyolojik gen bankası.

Çevre korunacak

Balıkçılar nehirde avlanmak için çok küçük delikli ağlar kullanıyor. Balık ağın içine yüzdüğünde, ister büyük olsun ister küçük, hapsoluyor ve kaçamıyor. Bu sürdürülemez balıkçılık yöntemi bir kısır döngüye yol açtı—kaynaklar ne kadar azalırsa ekolojik çevre o kadar kötüleşiyor, balıkçılar da o kadar yoksullaşıyor.

2002’de Yantze Nehri’nin alt ve orta kollarında, ilkbahar sezonunda üç aylık bir balıkçılık yasağı denendi. Yasak, bir sonraki yıl, Devlet Konseyi tarafından onaylanarak tüm Yangtze Nehri havzasında uygulamaya kondu. 2017’de balıkçılık yasağı dört aya çıkarıldı. Önceki politikalar sucul kaynakların ve ekolojik çevrenin korunmasında önemli bir rol oynadı ama balıkçılık kaynaklarındaki kötüleşme trendini tersine çeviremedi.

Hubei eyaletinin Yichang şehrinde nadir balıklar nehre serbest bırakıldı.

Yangtze Nehri havzasında uygulamaya konan 10 yıllık yasak uzun vadeli sistematik bir proje ve buna ilişkin ilgili politikaların hayata geçirilmesi hiç kolay değil. Şanghay Okyanus Üniversitesi’ne bağlı Okyanus Kültürü ve Hukuğu Fakültesi’nin dekanı ve Yangtze Nehri Su Ekolojik Koruma Strateji Araştırma Merkezi’nin direktör yardımcısı Tang Yi, yapılması gereken ilk şeyin 100 bin balıkçı teknesi ve yaklaşık 300 bin balıkçının bölgeden çekilmesi olduğu kanısında.

Ayrıca nehirde yasadışı balıkçılığın engellenmesi gerekiyor. “Balıkçılık yasağının hayata geçirilmesi sadece balıkçılık otoritesinin yapabileceği bir şey değil” diyor Tang, “Diğer ilgili departmanların ortak çabası büyük önem taşıyor”. Neden yasadışı balıkçılık, elektrikle balık avı, yasaklanıyor ama tekrar ortaya çıkıyor?” sorusunu Pan şöyle yanıtlıyor: “Yangtze Nehri’nde avlanan yaban balığı ve karidese bir pazar talebi varken insanların daha fazla para kazanmanın cazibesine direnmesi zor.” Neyse ki hükümet yasadışı işletmelerin yanısıra yasadışı avın işlenmesi ve satışına ağır bir darbe indirdi ve Yangtze Nehri’ndeki yasadışı balıkçılık zincirini kırdı.

Para cezası var

Chishui Nehri, Yangtze Nehri’nin üst kollarında yer alan, nadir ve eşsiz balık türlerinin önemli bir yaşama ve üreme alanı. 1 Ocak 2017’den bu yana tüm balıkçılık faaliyetlerinin yasaklandığı bu nehir, Yangtze Nehri’nin 10 yıllık balıkçılık yasağının uygulamaya konduğu ilk büyük kolu oldu.

Balıkçılık kolluk uygulamasında uzun süredir belirli kusurlar vardı. Taban personelinin sayısı yetersizdi, kullandıkları ekipman eski ya da yetersizdi. Yangtze Nehri havzasının Balıkçılık İdaresi Ofisi, siyasi yönetimin tüm kademelerini balıkçılık idaresine sağladığı yatırım ve personeli artırmaya, ayrıca insansız hava araçları, görüntülü izleme gibi teknolojilerden tam anlamıyla faydalanmaya zorluyor. İdare, kesişim sularında gerekli önlemleri almak için departmanlar arası bir kolluk kuvvetleri platformu da oluşturuyor. 2019’da balıkçılık idaresinin tüm kademelerdeki departmanları 30 bine yakın kolluk kuvveti eylemi gerçekleştirdi ve 5 bin 665 yasadışı balıkçılık operasyonunu cezalandırdı.

Kolluk kuvveti faaliyetlerinin yasaya uygun bir şekilde yürütülmesi gerekiyor. 2019 sonunda Çin Halk Cumhuriyeti Yangtze Nehri’nin Korunması Yasa Taslağı görüşüldü. Taslağın 34. maddesinde devletin Yangtze Nehri havzasının kilit sularında katı balıkçılık düzenlemeleri uygulayacağı açıkça ifade ediliyor. Buna göre, Yangtze Nehri havzasında sucul rezervler tamamen kapatılacak ve buralarda üretime dönük tüm balıkçılık faaliyetleri yasaklanacak. Yasanın uygulanmasından sonraki 10 yıl içinde de Yangtze Nehri’nin ana kolunda ve önemli yan kollarında üretime dönük balıkçılık tamamen yasaklanacak.  Yasadışı avlanan balıkçılar 50 bin ile 500 bin RMB arasında para cezasına çarptırılacak; ekolojik hasara yol açanlar, ekolojik restorasyonun tüm maliyetini üstlenecek; bir suç işlendiğinde tüm cezai yükümlülükler yasaya uygun şekilde tahkik edilecek.

Uzun vadeli çıkarlar

Yangtze Nehri havzasındaki balıkçılık yasağı iki amaca hizmet ediyor. Biri, nehirdeki sucul kaynakların azalması ve biyoçeşitliliğin düşmesi sonucunda ortaya çıkan nesnel gereklilik. İkinci amaç ise balıkçıların uzun vadeli çıkarlarını korumak. Yasak, daha önce, kendilerine başka istihdam seçenekleri sunacak tarım yapılabilir arazilerin yokluğundan ötürü sadece balıkçılıkla geçimini sağlayabilen balıkçılar arasındaki rekabete dayalı balıkçılığı ortadan kaldırıyor.

Çin Tarım ve Köy İşleri Bakan Yardımcısı Yu Kangzhen, konu hakkında yaptığı değerlendirmede, “Balıkçı tekneleri ve balıkçılar hakkında toplanan tüm ilgili veri, 1 Ağustos’tan önce bildirilecek ve telafi fonlarının tahsisinin yanısıra yeniden yerleştirme, sosyal güvenlik, takip desteği ve değerlendirme faaliyetlerinin temelini oluşturacak. Hiç bir balıkçının geride bırakılmaması gerekiyor” diyor.

Yangtze Nehri’nde uygulamaya konan 10 yıllık balıkçılık yasağı nedeniyle balıkçı tekneleri bir römork yardımıyla sudan çekiliyor.

Bazı balıkçılar kendilerine sağlanan telafi yardımlarıyla ev satın aldı, ailelerini kentsel alanlara taşıdı ya da küçük işletmeler kurdu. Diğerleri, sıkı ve uzun süreli av yasağının uygulamaya konmasından sonra tatlı su balığına artan talebi karşılamak amacıyla ekolojik yetiştiricilik yapmak için balık havuzları inşa etti.

Şanghay Belediyesi Tarım Komisyonu’nun verilerine göre, Ağustos 2019 itibarıyla Şanghay’da 192 balıkçı teknesi ve bin 262 balıkçı balıkçılıktan el çektirildi ve Yangtze Nehri’nin Şanghay kesitinde balıkçılık yasağı tam anlamıyla uygulamaya kondu. Daha 2005 yılında yerel yönetim balıkçılara kentsel sağlık sigortası sağlamış, mesleki eğitim vermeye ve istihdamda öncelik tanımaya başlamıştı. Yangtze Nehri’nin balıkçıları nehrin korunması ve ekonomik kuşağın çevreci gelişimi için kişisel fedakarlıklar yaptı.

Onların balıkçılıktan çiftçiliğe ve kent işçiliğine geçişte daha iyi bir hayat sürmelerine yardımcı olmak, Yangtze Nehri havzasındaki balıkçılık yasağının başarıya ulaşmasının hayati bir unsuru haline geldi. (Kaynak: Zhou Lin’in China Today’deki haberinden özetlendi)



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.