Xujiahui, eski Şanghay’ın kültürel ve tarihi kimliğinin bir parçası. Üç yüzyıl önce çeltik tarlalarıyla kaplı, iki nehrin birleştiği sıradan bir bölgeydi.

(YAO LANLAN / CHINA TODAY TÜRKİYE)–Ming Hanedanlığı bilimcilerinden Xu Guangqi, buradaki köşkünde bilimsel deneyler yürüttü ve kitaplar yazdı. Xujiahui adı da buradan geliyor. Xujia, Xu Ailesi’ne gönderme yapıyor, hui de suların birleştiği yer demek. XU Guangqi efsanevi bir şahsiyetti. Siyasi kariyeri iniş çıkışlıydı ama nihayetinde Ming imparatorluk sarayının en yüksek makamına oturdu. Dahası, kendisi Şanghay’ın ilk Çinli katoliklerinden biriydi.

Xu, İtalyan Cizvit misyoner Matteo Ricci ile birlikte Öklid’in Elementler kitabının altı cildini Çince’ye çevirdi ve Çin’de modern matematik bilimlerinin temelini attı. Batılı astronomiyi öğrendi ve küre şeklinde yeryüzü fikrini benimseyen Chongzhen Takvimi’nin yazımına nezaret etti. Çok yönlü bir bilimci olarak, muazzam bir saha çalışmasının sonunda, kadim Çin’in dört büyük tarım kitabından biri olan Tarım Üzerine Tam İnceleme’yi (NongzhengQuanshu) derledi.

Günümüzde canlı bir ticaret bölgesi olan Xujiahui’de bir parka bu Ming bilgesinin adı verildi. Guangqi Parkı, turna ve ejderha tasarımlı geleneksel kemerli yolu ve merkezdeki ana aksın iki ucunda yer alan dev haçlarıyla Şanghay’ı tanımlayan Doğu-Batı birleşmesinin bir başka tezahürü.

Güney Chunhua Köşkü, Xujiahui’nin başka bir bölgesinden alınıp Xu Guangqi’nin anısını yaşatmak için parka taşınmış bir Mingera konutu. Yapraklarla kaplı 500 yıllık kompleksin tam ortasında Xu’nun bir büstü bulunuyor. Binanın kanatlarında sergilenen antik eserlerin en değerlileri, Çin’in mevcut en eski dünya haritası olan Kunyu Wanguo Quantu (Büyük Evrensel Coğrafya Haritası) ile Xu Guangqi, Matteo Ricci, Flaman Cizvit misyoner Ferdinand Verbiest ve Alman Cizvit din adamı JohannAdam Schall von Bell’in  dört suluboya portresi. Bu portreler, 1915 Panama Uluslararası Pasifik Fuarı’nda sergilenmişti.

UZAKDOĞU’NUN İLK KATEDRALİ

Xujiahui Katedrali ya da diğer adıyla Aziz Ignatius Katedrali, parktan yürüme mesafesinde. 1904 ile 1910 yılları arasında inşa edilen bina, tamamen Batılı bir tarza sahip ve bu yanıyla dönemin Batı ve Doğu’nun mimari unsurlarını harmanlayan hakim eğiliminden kesinlikle ayrılıyor. İkiz çan kuleli bu görkemli gotik Katolik katedrali, kırmızı tuğla ön cephesi, beyaz sütunları ve gri çatısıyla 1920’lere kadar bölgenin en yüksek binasıydı. Bugün de Xujiahui’nin en önemli simgelerinin başında geliyor.

Tamamen kırsala has ve Yeryüzü Kum Sığınağı anlamına gelen ismiyle Tou-Se-We, bölgede Avrupa sanatının filizlendiği ve geliştiği yer oldu. 1864’te burada bir erkek çocuklar için bir Cizvit yetimhanesi kuruldu. Tesis, sorumluluğundaki gençlerin yetişkinlikte mali bağımsızlığını garanti altına almak için resim, heykel, ağaç işleri ve baskı gibi pratik beceri dersleri veriyordu. Öğrencilerin ürettiği sanat eserleri, ülkenin dört bir yanında ve yurt dışında satılmaya başladı.

Yetimhane, dini resimler üretmek amacıyla bir güzel sanatlar okulu kurdu ve binlerce yetim burada Avrupa resim sanatını öğrendi. Sonrasında birçoğu Çin resim çevrelerinin en tanınmış isimleri oldu. Okul, bu yüzden, “Çin’deki Avrupa resim sanatının beşiği” olarak bilinir. Ren Bonian, Liu Haisu ve Xu Beihong gibi önde gelen sanatçılar burada öğretmenlik yaptı. Tou-Se-We Yetimhanesi’nin eski öğrencilerinden Xu Baoqing, daha sonra Şanghay Şimşir Oymacılığı Okulu’nu kurdu: ve bu okul 2008’de ulusal manevi kültür mirası listesine dahil edildi.

1913’te Alman Cizvit din adamı Aloysis Beck’in yönlendirmesiyle, yetimhanenin en yetenekli onlarca çırağı, bir yıl süren yoğun bir çalışmanın ardından, 5.8 metre yüksekliğinde ve 5.2 metre genişliğinde bir kemerin inşasını tamamladı. İncelikle işlenmiş tasarımın göze çarpan özellikleri, bulutlar arasında kıvrılan ejderhalar ve Çin folklorunun Sekiz Ölümsüzü idi. Bu sanat eseri World Expo’nun üç oturumunda sergilendi ve dünyayı gezdi. Halen Tou-Se-We Müzesi koleksiyonunun en önemli parçası.

KİTAP KURTLARININ UĞRAK YERİ

1847’de inşa edilen görkemli binasıyla (Bibliotheca Zi-Ka-Wei olarak da bilinen) Xujiahui Kütüphanesi, farklı dillerde kitaplardan oluşan zengin bir hazineye sahip. Kütüphane, okuma odalarındaki orijinal ahşap zemin, dövme demirden tırabzanlar ve kemerli pencereleriyle antik bir hava yayıyor.

Kütüphanenin Avrupa dilleri bölümü, Vatikan Kütüphanesi’nin bir replikası. Bu koleksiyonda 1800’den önce yayımlanmış 2 binden fazla kitap ve 1949’dan önce yayımlanmış 500 bin civarında kitap bulunuyor. Mekanı tavana kadar yükselen kestane rengi ahşap kitap rafları süslüyor. Duvarın yanındaki üç merdivenle üst kata çıkılıyor. Salonun bu sayede açık kalan merkez bölümü bir orta avluyu andırıyor. Avrupa tarzı sivri kemerli pencerelerdeki panjurlar gün ışığını yumuşatarak içeriye huzurlu ve nostaljik bir ortam kazandırıyor.

Kütüphanenin yabancı dildeki eski kitaplardan oluşan muazzam arşivi, Çin’de 19. yüzyılın başlarında ortaya çıkan “Avrupa’dan öğrenme” hareketinin bir mirası. Başka dillere çevrilen Çin klasiklerinin doldurduğu raflar, aynı dönemde Batı’ya Doğu kültürü ihracının da başladığını gösteriyor.

Xujiahui, adına yakışır bir şekilde, iki medeniyetin, iki nehrin birleştiği nokta. Yüzlerce yıl boyunca dünyanın bilim, teknoloji, sanat ve kültürde elde ettiği en büyük başarılar, bu bölgede yenilikçi bir yaklaşımla harmanlandı. Günümüzde bir ticaret üssü ve turizm bölgesi olan Xujiahui, zamanın getirdiği değişimlere tamamen bağışık olmasa da özünü koruyor. Burası eski Şanghay’ın klasik yüzü.