- 12 Şubat 2024
- Yayınlayan: Kerem Kofteoglu
- Kategori: Son Yazılar
Türkiye’de üretim tesisi kurmak için uzun süredir görüşmeler yürüten Çin’in önde gelen elektrikli araç üreticilerinden Great Wall, yatırım planını askıya aldı. Şirket yönetiminin Çin’den ithal edilen araçlara çeşitli ek vergiler getirilmesi ve sık değişen kurallar üzerine bu kararı aldığı söyleniyor.
Nasıl Bir Ekonomi/ Aysel Yücel —Hızlı büyüyen küresel elektrikli araç ekosisteminde markaların pazar savaşına, ülkelerin yeni nesil yatırımları çekme yarışı eşlik ediyor. Avrupa’dan yeni marka yatırımı çekemeyen Türk otomotiv sektörü, üretim gücünü korumak için umut bağladığı Çinli üreticilerle ilk temaslarından da beklediği yanıtı alamadı. EKONOMİ gazetesinin ulaştığı bilgiye göre, kamu nezdinde yoğun görüşmeler yürüten Çinli Great Wall, geçen Perşembe Türkiye’de yatırım planını askıya aldığını bildirdi. Kararda, sık değişen regülasyonlar ve yüksek maliyetlerin etkili olduğu belirtiliyor. Görüşmelerin sürdüğü diğer şirketler Skywell, SAIC ve Chery de yatırım için “garanti” bekliyor.
Türkiye’de yatırım planlayan Çinli Great Wall, sık değişen regülasyonlar ve artan işçilik maliyetlerini öne sürerek yatırım kararını askıya aldı. Türkiye’ye yatırım yapmak isteyen diğer Çinli otomotiv markaları ise ‘garanti ve cazip teşvikler’ beklerken, regülasyonların değişmeyeceğinden emin olmak istiyor.
TEHLİKE ÇANLARI ÇALIYOR
Türkiye’nin lokomotif sektörlerinden otomotivde, tehlike çanları çalıyor. Avrupa’dan yeni bir marka yatırımı çekemeyen Türk otomotiv sanayisi, üretim gücünü korumak için umut bağladığı Çinli otomotiv üreticilerinden de ilk kötü haberi aldı. EKONOMİ’nin ulaştığı bilgiye göre, Türkiye’de yatırım yapması için kamu nezdinde yoğun temasların yürütüldüğü Çinli markalardan biri olan Great Wall, geçen perşembe ülkedeki yatırım kararını askıya aldığını bildirdi. Bu kararda sık değişen regülasyonlar ve artan işçilik maliyetleri de etkili olurken, yatırım yapmayı planlayan Chery, Skywell ve MG gibi diğer markalar görüşmelerini sürdürüyor. Ancak bu markalar davet aldıkları Avrupa ülkeleri yerine Türkiye’ye yatırım yapmak için “garanti” ve cazip teşvikler bekliyor. Öte yandan, yılsonunda yüzde 35 daralmanın öngörüldüğü sektörde, üretim ve ihracatta ise düşüş şimdiden başladı.
Küresel otomotiv pazarında agresif büyüme atağına geçen Çin, Japonya’yı geride bırakarak, dünyanın en büyük otomobil ihracatçısı konumuna ulaşmıştı. Türkiye de, ‘Avrupa’nın en çok otomotiv ithalatı yaptığı ülke’ unvanını Çin’e kaptırmıştı. Birbiri ardına Türkiye’de satışa başlayan Çinli markalar, iç pazar satışlarında yerli üreticilerden pay kaparak hızlı yükselişe geçti. Bu gelişmeye paralel Türk otomotiv sanayisi yıllar sonra ilk kez 2023 yılında dış ticaret açığı verdi. Çin’in bu agresif büyümesinden kaçışı mümkün görmeyen yerli sanayiciler, Uzakdoğulu rakiplerinin Türkiye’de üretim yapmasını tek çıkış olarak görüyor.
Bu konu kamunun da önemli gündemi haline geldi. Bir yandan Çin’den ithalatı yavaşlatmak için çeşitli yasal düzenlemelere imza atan hükümet yetkilileri, diğer yandan da Çinli markaları Türkiye’de fabrika yatırımına teşvik etmek için bir süredir yoğun temaslar yürütüyor. Her ne kadar ilgili bakanlık yetkilileri, Çinli markalarla görüşmelerin olumlu seyrettiğine yönelik açıklamalar yapsa da bu yatırımları Türkiye’ye çekmek o kadar kolay olmayacak. Çünkü birçok AB ülkesi de Çinlileri ülkede yatırım yapma ikna etmeye çalışırken, Türkiye’de üretim maliyetleri giderek artıyor.
SIK DEĞİŞEN KARARLAR ETKİLİ OLDU
Türkiye hangi Çinli markalarla yatırım için masaya oturmuştu? 2021 yılında MG markasıyla Doğan Trend Otomotiv distribütörlüğünde Türkiye pazarına giren Çin’in en büyük otomotiv üreticisi SAIC’in ardından Skywell ve Great Wall Motors, Türkiye’de yatırım yapmak için harekete geçmiş, bu konuda Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ajansı ile yapılan görüşmenin detaylarını ilk kez gazeteniz EKONOMİ duyurmuştu. Ardından Türkiye otomotiv pazarından önemli bir yer edinen ve satışlarda önemli bir pay edinen Chery’nin yetkilileri de Türkiye’ye yatırım yapmak konusunda istekli olduklarını açıkladı, hükümet yetkilileri ile görüşmelere başladı.
EKONOMİ gazetesi olarak bu görüşmelerin hangi aşamada olduğunun izini sürdük. Sektöre yakın kaynaklardan aldığımız bilgiye göre, yaklaşık iki hafta önce Türkiye’yi ziyaret eden, yatırım koşullarını yerinde inceleyen Çinli otomotiv üreticisi Great Wall Motors, geçen perşembe günü Türkiye’deki fabrika yatırım planını askıya aldığını Türk yetkililere açıklamış. Bu görüşmeleri yakından takip eden sektör temsilcilerinden ve sanayi çevrelerinden aldığımız bilgiye göre, Çinli markanın yatırım kararından vazgeçmesinde Türkiye’de artan maliyetlerin yanı sıra regülasyonların çok sık değişmesi de etkili olmuş.
Çin’den ithal edilen araçlara çeşitli ek vergiler getiren hükümet, son olarak yayımladığı bir tebliğ ile bu ülkeden gelen elektrikli araçlara 7 farklı bölgede en az 20 servis noktası kurma zorunluluğu gibi bir takım şartlar getirmişti. Tebliğde belirsizliğin giderilmesini bekleyen de pek çok konu var. Great Wall Motors’un yatırımı askıya almasındaki bir diğer önemli neden de elektrikli modellerinin Avrupa’da istenilen başarıyı yakalayamamış olması. Benzinli araçlarında ise AB TİP onayı yok.
