Khoomei, Kadim Bir Vokal Geleneğidir

Khoomei, Moğol etnik grubuna ait geleneksel bir boğaz şarkıcılığı sanatıdır ve dünyadaki bu alçak sesli vokal tekniğinin en eski biçimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Yukarıda Sidney’de düzenlenen 2024 Bahar Festivali kutlamalarında sahne alan Khoomei’li bir sanatçı bulunuyor.

MENG JIAXIN /CHINA TODAY — Khoomei, 2006 yılında Çin’in ilk ulusal somut olmayan kültürel miras listesine dahil edilmiş, ardından 2009 yılında UNESCO’nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilci Listesi’ne alındı.

Khoomei’nin kökenleri yaklaşık 2000 yıl öncesine, Xiongnu göçebe halkının zamanına kadar uzanıyor. Günümüzde, Çin’in kuzeyindeki İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nde bulunan Xilingol Birliği, Hulunbuir ve Hohhot şehirlerindeki Moğol toplulukları arasında, ayrıca Çin’in kuzeybatısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Altay Dağları’nda yaygın olarak söyleniyor. Khoomei Çin dışında, Moğolistan, Kazakistan ve Rusya’da da icra ediliyor.

Göçebe halkların birçok özgün, geleneksel ve otantik vokal tekniğini koruyor. Tek bir şarkıcı, yalnızca ses organlarını kullanarak aynı anda iki hatta üç farklı perde üretebiliyor. Geniş aralığı ve eşsiz armonik melodisiyle bu sanat “tek kişilik koro” olarak adlandırılıyor.

Khoomei’nin, göçebe halkın doğa ve evrenle iletişim kurduğu manevi bir araç olduğuna inanılır. Ses tonu genellikle akan nehirlerin, koşan hayvanların, cıvıldayan böceklerin, yağan yağmur ve karın veya gürleyen gök gürültüsünün seslerini taklit eder. Bu canlı taklit, doğayla samimi bir diyaloğu yansıtır ve tüm canlılara yönelik kutsamaları ifade eder. Moğol halkının yaşam ve kozmos hakkındaki felsefi düşüncelerini ve doğayla uyumlu bir arada yaşama yoluyla daha iyi bir yaşam özlemini somutlaştırır.

Binlerce yıllık bu sanatı daha iyi korumak için İç Moğolistan yetkilileri, geleneksel usta-çırak sözlü aktarımını resmi akademik eğitimle birleştiren bir yaklaşım izliyor. Son yıllarda Khoomei, çeşitli üniversitelerin müfredatına dahil edilerek, öğretim ve araştırma için sistematik bir çerçeve oluşturuldu. Bu arada, Khoomei sanatçıları kampüslerde dersler vererek, topluluk atölyelerinde ve okullarda düzenlenen sosyal sorumluluk programlarına aktif olarak katılarak, genç insanlar arasında bilinirliğini artırıyorlar.

Yenilikçi sanatçılar, Khoomei ile pop, rock ve elektronik müzik gibi çeşitli modern türler arasında geçişler keşfediyorlar. Yaratıcı çabaları, bu kadim sanat formuna konser sahnelerinde, film müziklerinde ve insanlar arası etkileşimler yoluyla yeni bir canlılık kazandırarak, bozkırların büyülü seslerinin tüm dünyada yankılanmasını sağlıyor.