Bir Deneme Alanı: Hainan

Hainan’ın özel gümrük işlemlerinin, Hainan’a akan yabancı malların kurumsal maliyetlerini önemli ölçüde azaltması bekleniyor. Yukarıda Hainan Eyaletinin Haikou Şehrinde, Fullsing İnternet Sanayi Parkı’ndaki internet inovasyon gösteri üssü görülüyor.

LI NAN /CHINA TODAY — Çin’in güneyindeki Hainan adasının küresel mallar için bir geçiş kapısı olarak işlev görmesi bekleniyor. Adanın başkenti Haikou’da bir çeviri şirketi işleten İngiliz vatandaşı David Adrian Janke, 18 Aralık’ta ada eyaletinde özel gümrük işlemlerinin başlamasının ardından siparişlerde artışa tanık oldu.

Bu girişim, Hainan’ı 2035 yılına kadar Çin’in ilk serbest ticaret limanı (STL) haline getirmenin kilit önlemlerinden biridir. Beijing merkezli Uluslararası İşletme ve Ekonomi Üniversitesi Başkanı Zhao Zhongxiu, “Bu, Hainan’ın geleneksel iç gümrük alanından ayrıldığı, daha yüksek bir seviyede, daha geniş kapsamlı, daha derin bir liberalleşme ve kolaylaştırma sistemine girdiği, Çin’in küresel ticaret için kurumsal inovasyonunda önemli bir deney alanı haline geldiği anlamına geliyor” diyor.

Janke, Zhao’nun görüşlerini “Ada genelindeki özel gümrük operasyonları kalkınma hızını artıracak. Kalkınmayla birlikte fırsatlar da gelir” şeklinde yineliyor.

Yabancı İşletmeciler Artıyor

Janke, 2007’den beri Çin’de yaşıyor ve daha önce Hong Kong Özel İdari Bölgesi, Şanghay ve Jiangsu Eyaleti’ndeki Nanjing’de İngilizce öğretmeni olarak çalıştı. Ağustos 2020’de, Çin’in Hainan’ı Yabancı Yatırım Bölgesi (YYB) haline getirme ana planını uygulamaya koymasından iki ay sonra, Janke Hainan’a taşındı. Hainan’ın doğusundaki bir şehir olan Qionghai’de öğretmenlik kariyerine devam etti.

Bir çeviri hizmeti şirketi kurmak uzun zamandır Janke’nin hayaliydi. Ancak, başlangıç ​​sermayesi eksikliği nedeniyle gerçekleşmemişti. Janke’nin hayali, Hainan’da iş kurup, Amerikalı bir arkadaşıyla tanıştığında yeniden canlandı. İşte o zaman yabancıların Hainan’da kendi şirketlerini kurma sürecinin kolay olduğunu ve kurumlar vergisinin sadece yüzde 15 olduğunu, yani Çin anakarasındaki diğer illerin çoğundan yüzde 10 puan daha düşük olduğunu öğrendi.

Ocak 2022’de Janke, Haikou’ya taşındı ve kendi şirketini kurdu. “Şirketim çeviri alanında faaliyet gösteriyor ve bu da Hainan’daki dört temel sektörden biri olan modern hizmetler kategorisine giriyor” diyor. Hainan, turizm, modern hizmetler, yüksek teknoloji endüstrileri ve yüksek verimli tropikal tarım gibi dört temel sektörden geleceğe yönelik sektörlere, ticari havacılık, bitki genetiği, derin deniz bilim ve teknolojisi gibi sektörlere, gümrüksüz alışveriş, eğitim ve sağlık hizmetleri gibi tüketici sektörlerine kadar geniş bir yelpazede sektörlere odaklanıyor.

Janke, “Bu sektörler kariyer gelişimi ve girişimcilik girişimleri için geniş bir platform sunuyor” diyor. Hainan Yabancı Yatırım Platformu’nun (YYP) gelişmesinin getirdiği fırsatlar sayesinde, şirketi devlet kurumları ve işletmelerden birçok sipariş aldı. Bu da ona “doğru sektörde, doğru yerde, doğru zamanda” olma hissi veriyor.

Janke yalnız değil. Hainan İl Piyasa Denetim İdaresi Kayıt Bürosu’na göre, Ağustos ayı sonu itibariyle Hainan’daki yabancı yatırımlı işletme sayısı 10.690’a ulaşarak 2024 yılının aynı dönemine göre yüzde 13,61 artış gösterdi ve büyüme oranı sekiz ay üst üste ülke genelinde birinci sırada yer aldı. Ayrıca, bu yabancı yatırımlı işletmelerin yüzde 74’ü, Hainan’ı bir STL’ye dönüştürme ana planının yayınlandığı 1 Haziran 2020 tarihinden sonra kuruldu.

Yeni Bir Aşama

Nisan 2018’de Çin, Hainan’ı adım adım ve aşamalı olarak pilot bir serbest ticaret bölgesi (STB) ve ardından bir serbest ticaret limanı (STL) haline getirme planını açıkladı. Çin’in pilot STB’leri, ticaretin serbestleştirilmesini, yatırımı ve ekonomik kalkınmayı teşvik etmek için özel ekonomik politikaların ve düzenlemelerin test edildiği belirlenmiş alanlardır.

Hainan sadece bir ada değil, aynı zamanda Singapur ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Dubai gibi dünyanın diğer serbest ticaret limanlarından daha büyüktür. Hainan yaklaşık 35.400 kilometrekare büyüklüğünde olup, Singapur’un 48 katı ve Dubai’nin 8,6 katı büyüklüğündedir. Zhao, “Bu, lojistik, ticaret ve derin deniz endüstrileri de dahil olmak üzere  eşitlendirilmiş endüstriyel gelişim için daha fazla alan anlamına geliyor” dedi.

18 Aralık’ta özel gümrük işlemlerinin başlatılması, Hainan STL’sinin gelişimindeki önemli kilometre taşlarından biriydi. Ada, özel bir gümrük denetim bölgesine dönüştürülecek ve “birinci hatta daha serbest erişim, ikinci hatta düzenlenmiş erişim ve ada içinde serbest akışlar” ile karakterize edilen bir özgürleştirme ve kolaylaştırma politikası sistemi uygulanacak.

“Birinci hatta daha serbest erişim”, Hainan Serbest Ticaret Bölgesi ile Çin’in gümrük bölgesi dışındaki tüm diğer ülkeler ve bölgeler arasındaki sınırı “birinci hat” olarak ele almak, bir dizi serbest ve kolay giriş-çıkış önlemi uygulamak anlamına geliyor. Janke, “Hainan, 86 ülkeden yabancı uyrukluların neredeyse her amaçla 30 güne kadar vizesiz olarak adayı ziyaret etmelerine izin vererek, kültürel ve yetenek alışverişi kolaylaştırıldı. Yabancı uyrukluların gerçek Çin’i ilk elden deneyimlemelerini sağlamak ve isterlerse potansiyel kariyer fırsatlarını keşfetmelerini sağlamak için değerli bir alan yarattı” diyor.

Ayrıca, özel gümrük işlemleri başladıktan sonra, sıfır gümrük vergisine tabi mallar listesi, tüm gümrük vergisine tabi malların yaklaşık yüzde 21’ini oluşturan 1.900’den toplamın yaklaşık yüzde 74’ünü oluşturan 6.600’den fazla ürüne genişledi.

Zhao, “Hainan bir ada eyaleti olduğundan, özel gümrük işlemlerinin benzersizliğini belirliyor” dedi. Hainan STL’nin kurumsal yeniliklerinin sadece gümrük işlemlerini kolaylaştırmakla sınırlı olmadığını; sıfır gümrük vergisi, düşük vergi oranları, serbest ve uygun sınır ötesi sermaye akışı mekanizması, dijitalleştirilmiş ve akıllı bir düzenleme sistemi de dahil olmak üzere sistemik bir reformu temsil ettiğini sözlerine ekledi.

Üç Olumlu Etki

Sonuç olarak, Hainan Serbest Ticaret Bölgesi (STB), kurumsal bütünlük ve açıklık açısından geleneksel STB’leri çok geride bırakıyor. Zhao, “Özel gümrük işlemlerinin, Hainan’a akan yabancı malların kurumsal maliyetlerini önemli ölçüde azaltması ve Hainan’ın küresel mallar için bir geçiş kapısı olarak işlev görmesini sağlaması bekleniyor” dedi.

Zhao ayrıca, ikinci kademenin sıkı düzenlemesinin, STB’nin olası risklerinin yayılmasını önleyerek ulusal vergi gelirlerini ve piyasa güvenliğini koruduğunu belirtti. Bu nedenle STB, liberalleşme ve düzenleme arasında bir denge kuruyor.

Zhao, özel gümrük işleminin üç olumlu etkiye yol açacağına inanıyor: Hainan’ın yüksek kaliteli gelişimine güçlü bir ivme kazandırmak, Çin’in uluslararası ekonomik ve ticari iş birliği için daha geniş bir alan açmak, Çin’in yüksek düzeydeki açıklığına örnek teşkil etmek. Bölgesel olarak Hainan, Çin anakarası, Güneydoğu Asya ve Pasifik ve Hint Okyanusu pazarlarını birbirine bağlayan bir geçiş kapısı olarak daha belirgin bir rol oynayacak.

Hainan, Çin ile Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) ve diğer Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) üye ülkeleri arasında yeni bir iş birliği platformu görevi görecek.

Zhao, Hainan Dış Ticaret Planı’nın yabancı malların girişini kolaylaştıracağını ve daha istikrarlı bir bölgesel ticaret ağı kuracağını söyledi. Aynı zamanda, il uluslararası standartlara uygun bir iş ortamı geliştirecek ve küresel şirketleri Çin’e yatırım yapmaya çekecek. Zhao, “Hainan, küresel sermayenin Çin’e girmesi için hayati bir kanal haline gelecek. Yetenek geliştirme, kültürel etkileşim için açık ortamı, adanın bölgesel bir turizm, sergi ve kültür merkezi olarak gelişimini teşvik edecek” diye ekledi.

Beijing merkezli Makroekonomik Araştırma Akademisi’nden araştırmacı Ye Fujing, “Hainan Dış Ticaret Planı, Çin’in büyük açılım girişimleri için kapsamlı bir platform ve test alanıdır” diye açıkladı.

Zorluklar

Janke, “Eyalet, uluslararası hizmet tekliflerini iyileştirmek için gereken iradeyi açıkça gösterdi ve kaynakları ayırdı” diyor. Adanın dört bir yanındaki hastanelerde uluslararası klinikler kurmak, çalışma ve ikamet izni başvurularını kolaylaştırmak gibi hizmetlerin kurulmasının, Hainan’ın yabancı uyruklular için yaşam ve çalışma ortamını iyileştirmeye yönelik her şeyi yapmaya niyetli olduğunun cesaret verici bir göstergesi olduğunu belirtti. İş ortamı açısından, iki dilli yatırım rehberleri sağlamak gibi girişimler, aradaki farkı kapatıyor. Yatırımcıların ve girişimcilerin Hainan’da işe başlamasını kolaylaştırıyor. “Hainan Yabancı Ticaret Programı hızla gelişiyor,” diyen Janke, şöyle devam ediyor: “Son zamanlarda neredeyse her sosyal etkinlikte farklı ülkelerden yeni yüzler görüyoruz. Şirketim bu yıl birkaç yabancı uyruklunun burada kendi şirketlerini kurmasına yardımcı oldu.”

Ancak zorluklar devam ediyor. Janke, “Dürüst olmak gerekirse, Hainan’ın yaşam ve iş ortamını uluslararasılaştırma konusunda hâlâ uzun bir yol kat etmesi gerekiyor” dedi. Daha erişilebilir yetenek destek politikalarına ihtiyaç var. “Umarım Hainan, yabancı uyruklular için daha kolay erişilebilir yetenek destek politikaları uygulayabilir” diyen Janke şunu da belirtiyor: “Çin’in Şanghay kentindeki Pilot Serbest Ticaret Bölgesi’nin Lin-gang Özel Bölgesi ve Beijing’deki Zhongguancun Bilim Parkı gibi diğer özel bölgelerinkine benzer şekilde, kendi tercihli kalıcı ikamet politikasını sunabilir.”

Zhao, Hainan’ın yurt içi ve yurt dışındaki Serbest Ticaret Bölgeleri ve Serbest Ticaret Programlarından öğrenmenin yanı sıra, yeni bir yol açmak ve üst düzey açılımda lider olmak için inisiyatif alması gerektiğini düşünüyor. “Hainan her zaman takip edemez; nereye gittiğini bilerek, liderlik etmek için de öngörüye sahip olmalıdır” diyen Zhao “ Ancak şu anda Hainan’ın bu konudaki kendi yetenekleri yetersiz. Hainan’da daha fazla yetenek ve yeni zekaya ihtiyaç var” diye ekliyor.

Janke ise görüşlerini şöyle özetliyor: “Hainan’da kalıcı oturma izni sahibi olmak hedeflerimden biri. Çin’de kalıcı oturma izni başvurusu için gerekli şartları nihayet yerine getirdiğim günü dört gözle bekliyorum.” LI NAN, Beijing Review muhabiridir.