Coronavirus hakkındaki şehir efsaneleri ve DSÖ’nün tavsiyeleri

Çin’in Wuhan kentinde başlayıp yayılan coronavirüs sonrası, ortalık şehir efsanesi olup, gerçeği yansıtmayan ‘bilgiler’den geçilmiyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de şehir efsalerine karşı soru-cevaplı tavsiyeler hazırladı.

Dünya Sağlık Örgütü’nden Soru-Cevaplarla Yeni Tip Coronavirüs Bilgileri:

Corana (Corid-19) ile bulaşan virüsleri el kurutma makineleriyle öldürebilir miyiz, bunlar etkili midir?

Hayır. El kurutma makineleri 2019-nCoV’yi öldürmede etkili değildir. Kendinizi yeni Coronavirüse karşı korumak için, ellerinizi alkol bazlı bir el ovuşuyla sık sık temizlemeli veya sabun ve su ile yıkamalısınız. Ellerinizi temizledikten sonra, kağıt havlu veya sıcak hava kurutucu kullanarak iyice kurutmalısınız.

Bir ultraviyole (UV) dezenfeksiyon lambası yeni tip coronavirüsü öldürebilir mi?

UV radyasyonu cilt tahrişine neden olabileceğinden, UV lambaları elleri veya cildin diğer bölgelerini sterilize etmek için kullanılmamalıdır.

Termal tarayıcılar yeni coronavirüs bulaşan kişileri tespit etmede ne kadar etkilidir?

Termal tarayıcılar, yeni coronavirüs enfeksiyonu nedeniyle, ateşi normal vücut sıcaklığından fazla yükselen kişilerin tespit edilmesinde etkilidir. Bununla birlikte, virüs bulaşan ancak henüz ateşten hasta olmayan insanları tespit edemezler. Çünkü virüsü kapan insanların hastalanıp ateşinin yükselmesi 2 ila 10 gün sürüyor.

Vücudunuzun her tarafına alkol veya klor püskürtmek yeni coronavirus öldürebilir mi?

Hayır. Vücudunuzun her yerine alkol veya klor püskürtmek, vücudunuza girmiş olan virüsleri öldürmez. Bu tür maddelerin püskürtülmesi kıyafetlere veya mukoza zarlarına (yani gözler, ağız) zararlı olabilir. Alkol ve klorin yüzeyleri dezenfekte eder ancak uygun önerilere göre kullanılması gerektiğini aklınızdan çıkarmayın.

Çin’den bir mektup veya paket almak güvenli mi?

Evet, güvenli. Çin’den paket alan kişilerin yeni coronavirüs kapma riski yoktur. Önceki analizlerden, coronavirüslerin mektuplar veya paketler gibi nesnelerde uzun süre hayatta kalmadığını biliyoruz.

Evcil hayvanlar yeni coronavirus (2019-nCoV) yayabilir mi?

Günümüzde köpek veya kedi gibi insanlara eşlik eden evcil hayvanlardan ev halkına bulaşan yeni coronavirüs vakasına dair bir kanıt bulunamadı. Bununla birlikte, evcil hayvanlarla temas ettikten sonra ellerinizi sabun ve su ile yıkamak her zaman iyi bir fikirdir. Bu sizi evcil hayvanlar ve insanlar arasında geçebilen E.coli ve Salmonella gibi çeşitli yaygın bakterilere karşı korur.

Zatürreye karşı aşılar sizi yeni coronavirüse karşı korur mu?

Hayır. Pnömokok aşısı ve Haemophilus influenza tip B (Hib) aşısı gibi pnömoniye karşı aşılar yeni coronavirüse karşı koruma sağlamaz. Virüs o kadar yeni ve farklı ki, kendi aşısına ihtiyacı var. Araştırmacılar 2019-nCoV’ye karşı bir aşı geliştirmeye çalışıyor ve DSÖ çabalarını destekliyor.

Bu aşılar 2019-nCoV’ye karşı etkili olmasa da, sağlığınızı korumak için solunum yolu hastalıklarına karşı aşılama şiddetle tavsiye edilir.

Burnumuzu düzenli olarak salin solüsyonu ile durulamak yeni tip coronavirüs salgınını önlemeye yardımcı olabilir mi?

Hayır. Burnu düzenli olarak salinle yıkamanın insanları yeni koronavirüs ile enfeksiyondan koruduğuna dair bir kanıt yoktur.

Burnu düzenli olarak salinle yıkamanın, insanların soğuk algınlığından daha çabuk iyileşmesine yardımcı olabileceğine dair sınırlı kanıt vardır. Ancak burnun düzenli olarak durulanmasının solunum yolu enfeksiyonlarını önlediği kanıtlanmamıştır.

Gargaralar bizi yeni tip coronavirüs salgınından koruyabilir mi?

Hayır. Ağız yıkama suyunun kullanılmasının sizi yeni coronavirüs enfeksiyonundan koruyacağına dair bir kanıt yoktur.

Bazı markalar veya gargara, bazı mikropları ağzınızdaki tükürükte birkaç dakika için ortadan kaldırabilir. Bununla birlikte, bu sizi 2019-nCoV enfeksiyonundan koruyacağı anlamına gelmez.

Sarımsak yemek, yeni coronavirüsten koruyup, salgını önlemeye yardımcı olabilir mi?

Sarımsak, bazı antimikrobiyal özelliklere sahip olabilen sağlıklı bir besindir. Bununla birlikte, mevcut salgın sırasında sarımsak tüketmenin insanları yeni coronavirüsten koruduğuna dair bir kanıt yoktur.

Susam yağı kullanmak yeni coronavirusün vücuda girmesini engelliyor mu?

Hayır. Susam yağı yeni coronavirusü öldürmez. Yüzeylerde 2019-nCoV’yi öldürebilen bazı kimyasal dezenfektanlar vardır. Bunlar arasında ağartıcı / klor bazlı dezenfektanlarda çözücüler, yüzde 75 etanol, perasetik asit ve kloroform bulunur.

Bununla birlikte, onları cildinize veya burnunuzun altına koyarsanız virüs üzerinde çok az etkisi vardır veya hiç etkisi yoktur. Bu kimyasalları cildinize koymak bile tehlikeli olabilir.

Yeni coronavirüs yaşlı insanları  daha fazla, gençleri daha az mı etkiliyor?

Her yaştan insana yeni koronavirüs (2019-nCoV) bulaşabilir. Yaşlı insanlar ve önceden mevcut tıbbi rahatsızlıkları olan insanlar (astım, diyabet, kalp hastalığı gibi) virüsle ciddi şekilde hastalanmaya karşı daha savunmasız görünüyor.

DSÖ olarak, her yaştan insana, örneğin iyi el hijyeni ve iyi solunum hijyeni uygulayarak kendilerini virüsden korumak için gerekli adımları atmalarını tavsiye ediyoruz.

Antibiyotikler yeni coronavirusun önlenmesi ve tedavisinde etkili midir?

Hayır, antibiyotikler virüslere karşı değil, sadece bakterilere karşı çalışır. Yeni koronavirüs (2019-nCoV) bir virüstür ve bu nedenle antibiyotikler bir önleme veya tedavi aracı olarak kullanılmamalıdır.

Bununla birlikte, 2019-nCoV için hastaneye yatırılırsanız, antibiyotik alabilirsiniz, çünkü bakteriyel koruma sağlıyor.

Yeni coronavirus önlemek veya tedavi etmek için özel ilaçlar var mı?

Bugüne kadar, yeni coronavirus (2019-nCoV) önlemek veya tedavi etmek için önerilen belirli bir ilaç yoktur.

Bununla birlikte, virüs bulaşmış olanlar semptomları hafifletmek ve tedavi etmek için uygun bakım almalı ve ciddi hastalığı olanlara optimize edilmiş destekleyici bakım verilmelidir. Bazı özel tedaviler araştırılıyor ve klinik deneylerle test edilecektir. DSÖ, bir çok ortak kurum/kuruluşla araştırma ve geliştirme çabalarını hızlandırmaya yardımcı oluyor.

 



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.