Kırsal Meyve Endüstrisinin Tatlı Başarısı

Zuoquan İlçesi, topladıkları meyvelerle yerel köyleri yeniden canlandırdı. Yukarıdaki görselde,  2025 yılının Eylül ayında Zuoquan İlçesi, Tongyu Kasabası’ndaki tarım ürünleri ticaret pazarında elmaları ayıklayan köylüler görülüyor. (Foto: Zhang Wenjun)

FAN YUQING /CHINA TODAY — Parlak kırmızı elmalar, Shanxi Eyaleti, Zuoquan İlçesi, Tongyu Kasabası’nın güneyindeki meyve bahçelerindeki dallardan sarkıyor.  On yıl önce bu bölge, yabani otlar ve kayalarla kaplı, oldukça çorak bir manzaraya sahipti. Tongyu’daki gençler daha iyi bir yaşam arayışıyla kasabayı terk etmiş, yaşlılar ve çocuklar ise geride kalarak kıt kanaat geçinmeye devam etmişti.

Günümüzde, Tongyu’daki Xijiao Köyü’nün muhtarı Guo Hepin, işçilere taze olgunlaşmış meyveleri hasat etmeleri için öncülük ediyor. Heping Meyve Endüstrisi Çiftçiler Profesyonel Kooperatifi’nin de başkanı olan Guo, memleketindeki değişikliklere tanıklık ederken “Burası eskiden çorak bir araziydi, şimdi ise bolluk içinde bir yer haline geldi. Başarıya giden yol uzun ve birçok virajlıydı” diyor.

Bölgenin dönüşümünde öne çıkan şey, insanların direncidir. Bu direnç, bölgenin ıssız dağlardan bereketli meyve bahçelerine dönüşmesini açıklıyor. Sıfırdan başlayan kasaba, şimdi ekim, hasat ve turizmi birleştiren bir kırsal meyve endüstrisi parkı geliştiriyor.

Azmin Sonu Başarı

Guo gençken madenci olarak çalıştı, inşaat projelerine katıldı ve dağların kaynaklarından geçimini sağladı. O zamanlar kömür madenciliği Shanxi’nin can damarıydı ve dağlar kazı çalışmaları nedeniyle sayısız kraterle doluydu. Guo:  “O zamanlar, dağları yeşillendirecek ve köyleri zenginleştirecek bir şeyler yapmamız gerektiğini düşünüyordum” diye hatırlıyor.

Tongyu Kasabası’ndaki Tongtan Köyü, 2005 yılında Lianhuayan Manzara Alanı’nı geliştirmeye başladı, atıl dağlık arazileri canlandırdı ve yerel ekonomik kalkınmayı teşvik etti. Guo, 100’ü aşkın hane halkından arazi kiralamaya öncülük ettiğini hatırlattıktan sonra “Bizim nesil, elma dikmek için çorak yamaçları geri kazanmak için eve dönmüyor. Ancak, ilk yıl başarısızlıkla sonuçlandı. Budama ve su yönetimi konusunda yetersizlik nedeniyle elma ağaçları çok kısaydı ve meyveler iyi yetişmedi. O yıl 8 milyon RMB’den fazla zarar ettik” diye ekliyor.  Bazı köylüler Guo ’ya  vazgeçmesini tavsiye ettiler, ancak o pes etmedi. “Denemezsem, başarı şansı olmaz” diyerek yoluna devam etti.

Sonraki yıllarda, dağlarda iyi meyve yetiştirmenin sırrını öğrenmek için Çin içindeki ve dışındaki birçok yeri gezdi. Bu yerler arasında Shandong’daki Yantai, Henan’daki Lingbao ve Japonya’daki Osaka da vardı.

Yıllar içinde Guo, yerel iklime uygun bir elma yetiştirme yöntemi geliştirdi ve toprağı hazırlamaktan bitki aralıklarını ayarlamaya, budamadan haşere kontrolüne, damla sulamadan gübrelemeye kadar yetiştirme sürecinin her aşamasında uzmanlaştı. Ayrıca, bahçesine bilimsel temelli ve standartlaştırılmış bir yönetim modeli getirdi. Günümüzde bu topraklarda elma, yaban elması, erik ve armut yetiştiriliyor. Dağ esintisi estiğinde, meyvelerin kokusu tüm bahçeyi dolduruyor.

Her Adım Kaydedildi

Kuzeybatı Tarım ve Ormancılık Üniversitesi’nde Tarım Bilimi ve Tohum Endüstrisi bölümünde yüksek lisans yapan Liu Jiecheng “Eskiden insanlar geçimlerini sağlamak için havaya güveniyorlardı; şimdi ise teknolojiye güveniyoruz” diyor. Zuoquan’ın yerlisi olan Liu, birkaç yıl önce, şehirde çalışma fırsatlarını bırakıp kırsal memleketine döndü. “Çalışma alanım meyve ağacı yetiştiriciliği olduğu için, eve dönüp bilgimi kullanmam gerektiğini hissettim” diyor.

Memleketine döndükten sonra Liu, Guo’nun teknik danışmanı oldu. Fide seçimi, aşılama ve gübrelemeden haşere ve hastalık kontrolüne kadar her adımı titizlikle kaydetti ve defalarca karşılaştırmalı denemeler yaptı. Ayrıca köyün meyve ağaçları için büyüme kayıtları oluşturmasına da yardımcı oldu. Liu sık sık köylülere şunları söyledi:  “Meyve ağaçları konuşamaz, ancak her veri bir sorunu ortaya çıkarabilir. Sadece para kazanmak için değil, dağları daha yeşil, meyveleri daha tatlı hale getirmek için de çalışmalıyız.”

Guo ve Liu gibi insanların adanmışlığıyla, meyve bahçesi olağanüstü değişiklikler geçirdi. Yıllar içinde meyve verme oranı yüzde 30 arttı ve ortalama verim iki katına çıktı. 2017 yılında Hongbuluo Tarım Teknolojisi Geliştirme Ltd. Şti. kuruldu. Shangwu, Zhongzhuang, Shangkou ve Xijiao olmak üzere dört yakın köydeki meyve bahçeleri birleştirilerek fide yetiştiriciliği, dikim, hasat, soğuk zincir lojistiği ve satışı kapsayan bütün bir endüstri zinciri oluşturuldu.

Zuoquan İlçesinde modern meyve endüstrisinin model üssü haline geldi. Meyveleri, az gelişmiş bölgelerden gelen tarım ürünleri için çevrimiçi satış platformu, e-ticaret canlı yayın odaları ve karınca tarım toptan satış pazarları aracılığıyla Beijing, Şanghay, Jiaxing ve Jilin gibi ülke çapındaki şehirlere satılıyor. Liu,  Guo ile  birlikte çalıştığı insanlara sık sık, sadece elma yetiştirmekle kalmadıklarını, umut da ektiklerini söylüyor.

Dönüşüm

Elma yetiştiriciliği sadece bir arazi parçasını dönüştürmekle kalmadı, aynı zamanda bütün bir köyün kaderini de değiştirdi. Shangwu Köyü Parti Sekreteri Liu Junfei, “Geçmişte, yerel köylüler meyve yetiştirmenin işçi olarak çalışmaktan daha az değerli olduğuna inanıyordu” diyor. Meyve bahçelerinin geliştirilmesinden sonra, iş aramak için köyleri terk eden insanlar yavaş yavaş geri döndü. Şimdi, her hasat mevsiminde 100’den fazla köylü meyve bahçelerinde çalışıyor. Bazıları ağaçları buduyor, bazıları meyveleri topluyor, bazıları meyveleri kutulara paketliyor, diğerleri ise paketleri etiketliyor.

Birkaç yıl önce evinden uzakta çalışan, şimdi ise meyve bahçesinde çalışan komşu köyden Wang Zhanjun, “Meyve yetiştirmek, memleketimi terk etmeden para kazanmamı sağlıyor” diyor. Wang, ilaçlama, yabani ot temizleme, meyve toplama ve ayırma işleri yapıyor. Ücret ve temettülerden elde ettiği yıllık geliri, geçmişteki kazançlarına kıyasla üç katına çıktı.

Çocukları uzakta yaşayan 72 yaşındaki köylü Yang Laiyou, “Son yıllarda daha fazla insan geri döndü ve köy eskisinden daha canlı” diyor. Yang, geçen yıl ilk kez meyve bahçesinde meyve ayırmaya yardım etmek için davet edildi. Yaşlı adam gülümseyerek, “Günde 100 RMB’den fazla kazanabiliyorum, iş yorucu değil ve konuşacak insanlar var. Eskiden evde yalnız kalır ve sıkılırdım, ama şimdi sabırsızlıkla beklediğim bir şey var” diye ekliyor.

Meyve bahçesi sadece istihdamı artırmakla kalmıyor. Köylüler, arazi devri, kâr payı ve işgücü geliri gibi çeşitli şekillerde bu sürece katılıyorlar. Liu Junfei bu durumu, “Artık arazimizin her parçası ekiliyor ve herkesin yapacak işi var” şeklinde açıklıyor.

Zorluklar

Meyve endüstrisinin başarısının arkasında, bir yardım programı kapsamında bu köylere atanan bir grup memur da var. Engebeli dağ yolları, depolama tesislerinin eksikliği ve eski ekipmanlar, kırsal meyve endüstrisinin gelişiminin önündeki üç temel engeldir. Bu zorluklar karşısında, Zuoquan İlçesi Kırsal Canlandırma Bürosu, her haneyi ziyaret ederek, arazi kiralamalarını koordine edip, projeleri kolaylaştırmak için bir çalışma ekibi gönderdi. Onların çabaları sayesinde yollar, bir soğuk hava deposu ve bir meyve ticaret pazarı inşa edildi.

Guo, “Soğuk hava deposu sayesinde fiyat belirleme gücümüz arttı” dedikten sonra  “Eskiden meyveler hasattan hemen sonra satılabilirdi, ama şimdi onları sınıflandırabilir, depolayabilir ve farklı dönemlerde satabiliriz. Bu da fiyatların yaklaşık yüzde 30 artmasını sağlıyor” diye ekliyor.

Köylüler için bir başka hoş sürpriz ise, Beijing’deki  Çin Uluslararası İletişim Grubu’nun (CICG) desteğiyle başlatılan damla sulama sistemi yenileme projesiydi. Son 20 yılda, CICG çalışanları Shanxi’deki Taihang Dağları’nın en ücra köşelerine giderek, buradaki çiftçilere politikalar, projeler ve teknolojiler hakkında doğrudan bilgi verdiler.

Guo, “Geçmişte, verimimiz tamamen doğaya bağlıydı. Çok fazla yağmur sel baskınlarına neden olurken, uzun süren kuraklık dönemleri de kuraklık tehdidi yaratıyordu. Artık damla sulama sistemi sayesinde iş gücü tasarrufu sağlanıyor. Meyveler daha düzgün boyutlarda ve daha tatlı oluyor ve su kullanımı yüzde 70 oranında azaldı” diyor.

Diğer bölgelerden gelen bu yetkililer, teknik uzmanlıklarının yanı sıra yeni fikirler de getirdiler. CICG’den Zuoquan ilçe başkan yardımcısı Zhang Lei, “Elma bahçelerine damla sulama sisteminin getirilmesi, sadece sulama yönteminin basit bir iyileştirilmesi değil, aynı zamanda tarımsal modernizasyonu ve dijital yönetimi teşvik etmek için önemli bir girişimdir” dedikten sonra şöyle devam etti:  “Akıllı kontrol sistemi, su ve gübre yönetiminin hassas bir şekilde entegre edilmesine yardımcı olarak, meyve ağaçlarının büyümenin farklı aşamalarında en uygun besinleri almasını sağlıyor.”

Canlı Yayını Öğrendiler

2020 yılında köyün canlı yayın odası faaliyete geçti. Bu odaya atanan yetkililer, köylülerin hesap açmalarına, kısa videolar çekmelerine ve ürünleri tanıtmalarına yardımcı oldu. Bir zamanlar iş bulmak için köyden ayrılan, şimdi ise satış ekibinin önemli bir üyesi olarak köyüne dönen satış müdürü Guo Yachen, köye gelen grupların  daha önce hayal bile edemeyecekleri  canlı yayın yapmayı öğrettiklerini hatırlattıktan sonra şunu ekliyor “Sadece elma satmıyoruz, hikayeler anlatıyoruz. Müşteriler, meyvelerimizin arkasında sıkı çalışmayla hayatları değiştiren bir hikaye olduğunu biliyor.”

Canlı yayın, e-ticaret, yoksullukla mücadele platformları ve topluluk grup satın alımları gibi kanallardan yararlanılarak Zuoquan’ın meyveleri Çin’in büyük şehirlerinde yaygın olarak satılıyor. 2024 yılında meyve satış gelirleri 1 milyon RMB’yi aştı. Kırsal canlanmanın bir modeli olan Hongbuluo Meyve Endüstrisi, Shanxi News Broadcast gibi medya kuruluşları tarafından haber yapıldı. Zuoquan’ın endüstriyel gelişimi teşvik etme çabalarının en önemli örneği haline geldi. Guo durumu, “Herkesin çabasıyla doğru yolu bulduk” diye özetliyor…

Umut

Meyve bahçesi sadece insanları zenginleştirmekle kalmamalı, aynı zamanda ekosistemi de geliştirmelidir. Xijiao Köyü’nün meyve bahçesine girdiğinizde, elma ağaçları kiraz, erik, armut ve ceviz ağaçlarıyla iç içe geçerek yeşillik katmanları ve bol miktarda kokulu meyve oluşturuyor. Arazinin kenarlarında, birkaç siyah keçi ağaçların gölgesinde rahatça otlanıyor. Guo, bu hayvanların en son döngüsel ekonomi projeleri olduğunu belirterek “Köy, siyah keçi yetiştirme çiftliği ve yem işleme tesisi kurmak için 2 milyon RMB’nin üzerinde yatırım yaptı. Yerel olarak yetiştirilen mısır sapları pelet yem haline getiriliyor ve keçi gübresi organik gübre olarak meyve bahçesine geri dönüyor. Böylece bir döngü oluşturuluyor” diyor.

Bu döngüsel sistemde, her bileşen diğerlerine bağlı olduğu gibi, diğerlerini de  güçlendiriyor. Tahıllar dağların eteklerinde yetiştiriliyor, meyve ağaçları yamaçların ortasına dikiliyor, siyah keçiler yamaçlarda yetiştirilirken,  zirve turistler için bir manzara alanı işlevi görüyor. Geleceği tartışırken, Guo’nun daha da büyük hedefleri var: Kendi markalarından oluşan bütünleşmiş bir endüstri zinciri oluşturup, kendi hikayelerini  anlatmak!

Günümüzde, Hongbuluo Meyve Endüstrisi, Çin Kırsal Kalkınma Derneği’nin bir üyesi haline geldi. Derneğin liderliğinde, “kooperatif + çiftçi” modeli ile Xijiao Köyü, tarım ve turizmin entegrasyonunu derinleştirmek için arazi, işgücü, teknoloji ve diğer kaynakları bir araya getiriyor.  Hongbuluo, işini kültür ve turizm sektörüne de genişletiyor: meyve toplama bahçeleri geliştiriyor. Ebeveyn-çocuk eğlence parkı oluşturuyor, çiftlik evi restoranları ve pansiyonlar açıyor ve kamp alanları da inşa ediyor. Bu programlar, kırsal bir deneyim yaşamak isteyen şehirli ziyaretçilerin sayısını giderek artırıyor.

Kök Salıyor

Yetiştirilen her meyve, bir endüstri zincirinin oluşmasına yardımcı oluyor ve kırsal topluluklar için umut ışığı oluyor. Yabani otlarla kaplı yamaçlardan, güçlü meyve kokusuyla dolu bahçelere kadar, Zuoquan bir dağ köyünün kaderini değiştirdi. Yeşil kalkınma kavramının Taihang Dağları’nın derinliklerinde kök salmasına ve gelişmesine olanak sağladı.

Üreme, besi, kesim, işleme ve aşçılık eğitimini kapsayan siyah keçi yetiştiriciliği gibi girişimler, yerel ekonomiyi daha da çeşitlendiriyor. İlçede her düzenlenen toplantıda, sadece ekin yetiştirmekle kalmayıp, bunları satarak insanların refahının arttırılması gerektiğinin vurgulandığını belirten Guo, çevresindekilere sürekli şu cümleyi tekrarlıyor:  “Meyve bahçesi sadece bir işletme değil, Zuoquan İlçesinin umududur. Herkesin Zuoquan’ın meyvelerinin sadece tatlı olmadığını, aynı zamanda tatlılıklarının da kalplere dokunduğunu bilmesini umuyoruz. Berrak sular ve yemyeşil dağlar paha biçilmez değerlerdir…”