Teknoloji odaklı kırsal kalkınma planı uygulanıyor

Çin’in kırsal kesimi, geçtiğimiz yıllarda derin değişiklikler geçirdi. Ülke yönetimi, 15. Beş Yıllık Plan döneminde kırsal canlanmayı hızlandırmak için son beş yıldaki başarılarını temel almayı hedefliyor. 5 Ekim 2025’te, Hubei Eyaleti, Enshi Tujia ve Miao Özerk Bölgesi’ndeki Xiacunba Köyü’nde tarım, kültür ve turizmi birleştiren bir tatil köyündeki altın pirinç tarlasında turistler.

ZHONG YU /CHINA TODAY -Çin’de tarım, kırsal alanlar ve kırsal bölge sakinleriyle ilgili konular ulusal kalkınmada her zaman öncelikli oldu. Ekim 2025’te düzenlenen Çin Komünist Partisi (ÇKP) 20. Merkez Komitesi’nin dördüncü genel kurul toplantısında,  önümüzdeki beş yıl içinde tarım ve kırsal modernizasyonu hızlandırıp, kırsal canlanmayı her yönüyle ilerletmenin gerekliliğini bir kez daha vurgulandı.

Çin’in kırsal canlandırma stratejisi, 14. Beş Yıllık Plan dönemi (2021-2025) boyunca dikkate değer sonuçlar verdi. Hem kalkınma kalitesinde hem de verimlilikte önemli iyileşmeler sağlandı. Yeni bir başlangıç noktasına gelen ülke, kırsal canlandırmanın hızlandırılmasının Çin’in modernizasyonu için merkezi bir konu haline geleceği, hem zorlukların hem de fırsatların olduğu bir döneme giriyor.

Son Beş Yıldaki Başarılar

Çin’in kırsal kesimi son yıllarda derin değişiklikler geçirdi. Bu değişiklikler başlıca şu  alanlarda kendini gösterdi: Kırsal endüstriler büyümeye devam etti, çeşitlendirilmiş gıda tedarik sistemi daha da iyileştirildi, gıda güvenliğinin temeli benzeri görülmemiş bir düzeye konsolide edildi. 2024 yılında Çin’in tahıl üretimi, 2021’e göre yüzde 3,46’lık artışla  700 milyon ton ile tarihi bir rekor kırdı. Bu, Çin’de kişi başına 0,5 metrik ton anlamına geliyor ve kişi başına 400 kg olan uluslararası gıda güvenliği standardının üzerinde. Bu temelde, kırsal endüstriler gelişmiş ve tarım artık sadece bitkisel üretimden ibaret değildir. 2024 yılında, benzersiz güçlere sahip tarım endüstrilerinin ölçeği 9,7 trilyon RMB’ye ulaştı.

Tarımsal modernizasyon çok daha yüksek bir seviyeye ulaşıp, teknoloji ve tarımsal kalkınmanın temel itici gücü haline geldi. 2024 yılında, bilimsel ve teknolojik ilerlemenin tarımsal kalkınmaya katkısı yüzde 63’ü aştı. Ekim, dikim ve hasat işlerinde mekanizasyon oranı yüzde 74’e yükseldi. Kırsal alanlarda yeni endüstrilerin ve yeni iş modellerinin güçlü büyümesi altında, tarım ürünlerinin değerinin oranı işleme endüstrisinin toplam tarımsal üretime oranı 2021 ile 2024 yılları arasında 2,48:1’den 2,61:1’e yükseldi. Bu da tarım endüstri zincirinin genişlediğini ve kırsal ekonominin çeşitliliğinin arttığını gösteriyor.

İstihdam ve girişimcilik olumlu bir seyir izledi. Daha fazla profesyoneli kırsal alanlara dönerek çalışmaya veya iş kurmaya teşvik etti. 2024 yılında, 13 milyondan fazla kişi iş veya girişim kurmak için kırsal bölgelere geri döndü. Bu rakam, 2021 yılındaki rakamın iki katından fazla.

Bu arada, kırsal bölge sakinlerinin yaşam koşulları ve kırsal çevrenin durumu önemli ölçüde iyileşti. 2024 yılında, kırsal tuvaletlerin yüzde 76’sı sağlık standartlarını karşıladı, evsel atık suların yüzde 45’inden fazlası arıtıldı. Doğal köylerin (tarihi yerleşim yerleri) yüzde 90’ından fazlası evsel atık toplama, taşıma ve bertaraf hizmetlerine erişim sağladı. Bu iyileştirmeler kırsal kesimi daha yaşanabilir hale getirmekle kalmadı, aynı zamanda ekolojik değeri ekonomik faydalara dönüştürdü. 2024 itibariyle Yaklaşık 1.400 köy, kırsal turizm için önemli destinasyonlar olarak belirlenip, berrak sular ile yemyeşil dağların gerçekten paha biçilmez değerler olduğunu kanıtladı.

Kültürel faaliyetler gelişmiş ve kırsal yönetim daha etkili hale geldi. Son birkaç yılda Köy Süper Ligi ve Köy BA gibi yerel spor etkinliklerinin cazip hale gelmesi, Çin’in kırsal kesimlerinde kültürel canlılığı tetikledi. Çin, somut olmayan kültürel mirasın korunmasında da umut verici sonuçlar elde etti. 44 öğe UNESCO listelerine kaydedildi, 100 bini aşkın temsilci öğe ulusal ve bölgesel düzeyde tanındı. Bunların çoğu kırsal bölgelerde bulunuyor. Bu mirasın korunması, Çin’in kültürel köklerini canlı tutmakla kalmıyor, aynı zamanda önemli istihdam olanakları da yaratıyor.

Önümüzdeki Beş Yılda Karşılaşılacak Zorluklar

Yukarıdaki başarılara rağmen, kırsal canlanma hala uzun ve zorlu bir süreçtir. Çin bu yolda ilerledikçe, zorluklar ve meydan okumalar daha da karmaşık hale geliyor. 15. Beş Yıllık Plan döneminde Çin, kırsal kalkınmada birkaç önemli sorunu ele almalıdır. Bu sorunların birincisi, endüstriyel rekabet gücünün yetersiz olmasıdır. Bazı kırsal endüstriler, ciddi homojenleşme, eksik endüstriyel zincirler ve düşük katma değer sorunları nedeniyle engelleniyor.

Çin, tarımsal ürün işleme endüstrisinde gelişmiş ülkelere göre hala çok geridedir. 2024 yılında, Çin’in tarım ürünü işleme endüstrisinin üretim değerinin tarımsal üretim  değerine oranı 2,61:1 idi ve bu oran, gelişmiş ülkelerdeki 4:1 oranının oldukça altındaydı. Düşük işleme oranı, kırsal endüstrilerin piyasa dalgalanmalarına dayanacak dirençten yoksun olduğu anlamına geliyor.

İkincisi ise beyin göçü ve nüfusun yaşlanmasıdır. Genç yetişkinlerin göçü ve hızlanan yaşlanma, kırsal alanlar üzerinde çifte baskı yaratıyor. 2024 yılında, Çin’deki toplam göçmen işçi sayısı 300 milyona yaklaşarak, vasıflı işçilerin şehir ve kasabalara doğru kitlesel bir göç yaşandığını gösteriyor. Sonuç olarak, kırsal bölgelerdeki 60 yaş ve üstü nüfusun oranı 2023 yılında yüzde 26,5’e ulaştı. Uzmanlık eksikliği ve demografik yaşlanma, kırsal endüstrilerin geliştirilmesini ve kamu hizmetlerinin sunulmasını engelliyor.

Üçüncü olarak, kültürel gelenekler üzerindeki etkiden söz edebiliriz. Modernleşme ve kentleşme sürecinde, geleneksel kültür ve bazı köylerin kendine özgü karakteri tehdit altında. Bölgesel kültürlerin çeşitliliğini aşırı ticari gelişmeden korumak, kırsal canlanmayı sağlamak için ele alınması gereken bir konudur.

Dördüncüsü, ekolojik sistemlere yönelik risklerdir. Yeşil kalkınma fikri ülke genelinde geniş çapta benimsenmiş olsa da, tarımsal kirlilik çözülmesi gereken bir sorun olmaya devam ediyor. Örneğin, kimyasal gübreler ve pestisitler, aşırı kullanımları toprak ve su sistemlerine potansiyel tehditler oluşturduğundan, daha verimli kullanılmalıdır. Çin, uzun bir süre boyunca kırsal çevreyi korurken, gıda güvenliğini ve ekonomik kalkınmayı sağlama gibi zorlu bir görevle karşı karşıya kalacaktır.

Beşincisi, yönetişim kapasitesindeki zayıflıktır. Kırsal toplumun değişen yapısı ve kırsal bölge sakinlerinin giderek çeşitlenen ihtiyaçları, geleneksel kırsal yönetişim modelleri için yeni zorluklar ortaya çıkarıyor. Bu zorlukların çözümü, tüm tarafların çıkarlarını etkili bir şekilde dengeleyebilecek ve kırsal nüfusun daha iyi bir yaşam için yeni beklentilerini karşılayabilecek yeni yönetişim yöntemlerini gerektiriyor.

Yeni Dönem için İnovasyon

Yukarıda belirtilen zorlukların üstesinden gelmek için, Çin, yerel koşullara dayalı olarak tarımda yeni kaliteli üretim güçlerinin geliştirilmesini öneriyor. Bu tür üretim güçlerinin geliştirilmesinin amacı, teknolojik yeniliklerin öncülüğünde yüksek teknoloji, yüksek verimlilik ve yüksek kaliteli bir gelişme sağlamaktır. Tarım sektöründe bu, kırsal alanların her alanda canlandırılması için güçlü bir ivme yaratmak üzere yıkıcı teknolojilerden ve yenilikçi iş modellerinden yararlanmak anlamına geliyor.

Yeni kaliteli üretken güçler, yeni teknolojiler ve yeni iş modelleriyle kırsal endüstrileri yeniden şekillendirecektir. İlk olarak, büyük veri, nesnelerin interneti ve yapay zeka gibi teknolojilerin uygulanması, tarım üretiminin daha akıllı, hassas, daha düşük maliyetli ve daha yüksek kaliteli hale gelmesini sağlayacaktır. İkinci olarak, tarım endüstrisi zincirini her iki ucunda da genişletilerek, ürünlerinin derinlemesine işlenmesi, marka pazarlaması ve soğuk zincir lojistiği alanlarında gelişmeler sağlayarak katma değerli ürünler artırılmalı.

Beceri geliştirme, yeni kaliteli üretici güçlerin teşvik edilmesinde kilit bir faktördür. Kırsal alanların geleceği, ileri teknolojileri ve modern yönetim uzmanlığını ustaca kullanabilen yeni tip bir çiftçiye bağlıdır. Bu ihtiyacı karşılamak için Çin, bir yandan yerel çiftçilere akıllı tarım makineleri ve dronların nasıl çalıştırılacağı gibi dijital beceriler konusunda eğitim verecektir. Öte yandan, devlet, üniversite mezunları, teknik personel ve girişimciler gibi daha fazla profesyoneli kırsal kesimde çalışmaya çekmek için daha elverişli politikalar uygulayacak ve kırsal yaşam ortamını iyileştirecektir.

Bu kişiler, yeni bilgiler, fikirler ve kaynaklar getirecektir. Yeni kaliteli üretici güçler, geleneksel kültürün korunması ve yeniden canlandırılması için yeni araçlar sağlayacak. Sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik gibi dijital teknolojiler, tarihi sahneleri canlı bir şekilde yeniden canlandırabilir. Kültürel miras alanlarını restore edebilir ve dijital müzeler kurulabilir. Sosyal medya ve kısa videolar gibi modern iletişim araçları, Çin’in kırsal kültürünü tüm dünyadaki izleyiciler için erişilebilir hale getiriyor. Yaratıcı endüstrilerle bütünleştirildiğinde, kırsal kültürel kaynaklar ekonomik değerlerini gerçekleştirebilir.

Yeni kaliteli üretici güçler doğası gereği yeşil üretim güçleri ve bu nedenle yeşil kalkınmanın yeni yollarını açabilir. Örneğin, yüksek verimli ve düşük toksisiteye sahip biyopestisitler, biyogübreler ve biyobozunur tarım filmlerinin geliştirilmesi, doğal çevre üzerindeki olumsuz etkileri kaynağında azaltabilir. Dijital akıllı teknolojiler, kırsal yönetişim kapasitesinin iyileştirilmesi için çok önemlidir. Akıllı kırsal yönetişim platformları, hükümetin hassas yönetim uygulamasına, verimli hizmet sunmasına, kamu işlerinde şeffaflık, gerekli denetimin sağlanmasına ve köylülerin topluluk meselelerine ilişkin karar alma süreçlerine katılımının kolaylaştırılmasına yardımcı olabilir.

Çin’in kırsal bölgeleri, zorlukların ve fırsatların birlikte var olduğu yeni bir gelişme aşamasına giriyor. Teknolojik yenilikler, ilerlemenin temel itici gücü olarak öne çıkacaktır. Endüstriyel modernizasyon, nitelikli personel çekme, kültürel koruma, ekoloji ve yönetişimin iyileştirilmesiyle Çin, daha müreffeh ve güzel bir kırsal alan inşa etmek için çaba gösteriyor. Bu girişimin başarısı, sadece yüz milyonlarca kırsal bölge sakininin refahı için hayati önem taşımakla kalmayıp, aynı zamanda Çin’in modernleşme çabasının da önemli bir parçasıdır. Kırsal alanların geleceği, gelişmiş teknolojileri ve modern yönetim uzmanlığını ustaca kullanabilen yeni bir tür çiftçiye bağlıdır.

ZHONG YU, Çin Tarım Bilimleri Akademisi Tarım Ekonomisi ve Kalkınma Enstitüsü’nde araştırmacıdır.