Changsha, Hunan eyaletinin doğusunda, bu eyaletin başkenti ve Yangtze Nehri’nin orta kısmında yer alan çok önemli bir şehir. Şihrin 3 bin yıllık uzun bir geçmişi var.  100 Gün Reformları, Eski Demokratik Devrim ve Yeni Demokratik Devrim  gibi dönüm noktası olaylarda kritik rol oynayan kent, bir çok tarihi şahsiyet yetiştirdi.

CHINA-TODAY-TÜRKİYE – Batı Zhou Hanedanlığı’nın (M.Ö. 1046-771) bundan 3 bin yıl öncesine ait tarihi belgelerinde Changsha adına sık sık rastlanıyor. Changsha, gelişiminin ilk evrelerinde olmasına karşın daha o tarihte Chu Devleti’nin önemli bir şehriydi. M.Ö. 221’de, diğer altı devleti fethettikten sonra Qin, Changsha’yı aynı adı taşıyan zeametin başkenti yaptı. Batı Han Hanedanlığı (M.Ö. 202-M.S. 8) sırasında merkezi otorite tarafından Changsha Krallığı kuruldu.

Changsha’nın bulunduğu yerdeki Chu Devleti, Batı Zhou Hanedanlığı sırasında Merkez Ovalar bölgesinde (Sarı Nehir’in orta ve alt kollarında) yer alan vasal bir devletti. Chu, yıllar içinde savaşa savaşa topraklarını genişletti ve nihayetinde bugünkü Hunan eyaletinin tamamını ele geçirince Changsha şehrini güneydeki kalesi haline getirdi. Merkez Ovalar’dan gelen Chu göçmenleri, güneye teknik uzmanlık getirdi ve sofistike bilgi birikimlerini bölgenin yerli halkıyla paylaştı. Birlikte kendine has Chu Kültürü’nü yarattılar. Merkez Ovalar’ın kültürünü devralan ve geliştiren Chu Kültürü, sanat, tarih, eğitim, edebiyat, felsefe ve halk gelenekleri gibi alanlarda, büyük ölçüde Merkez Ovalar bölgesinden türeyen geleneksel Çin kültürünün en önemli kaynaklarından biri haline geldi.

Chu’nun oğlu Qu Yuan (M.Ö. 339-278) Çin tarihinin ilk yurtsever şairi olmanın yanı sıra Çin romantizminin kurucusu, Chu baladının yaratıcısı ve temsilcisiydi. Bir aristokrat olarak dünyaya gelen Qu, politik görüşlerinden ötürü gözden düştü ve sürgüne gönderildi. Çok sevdiği Chu Devleti Qin tarafından ilhak edilince kendini Milou Nehri’ne atan Qu’nun intihar ettiğini duyan Chu halkı, cesedini çıkarmak için nehre koşturdu. Balık ve karideslerin Qu’nun bedenini yemesini engellemek için nehre pirinç pudingleri atmaya başladılar. Ejderha Kayığı Festivali de böyle doğdu. Bu festival sırasında insanlar ejderha kayıklarıyla yarışır ve bambu yaprağına sarılmış pirinç pudingi yer. 2009’de Çin’e has Ejderha Kayığı Festivali, UNESCO’nun Manevi Kültürel Mirası listesine dahil edildi.

EDEBİYATTA ÇIĞIR AÇTI

Qu’nun Çin edebiyatına etkisi büyük oldu. Şiir tarzı, Çin şiirinin ifade gücüne muhteşem bir zenginlik kazandırdı ve edebiyatta yeni bir çığır açtı. Qu, bugün bile, idealizmiyle, ülkesine duyduğu derin sevgiyle, sonsuz hakikat arayışıyla ve otoriteyi eleştirme cesaretiyle tüm yazarlar için bir rol modeli olmaya devam ediyor.

Qu, Changsha’nın rütbesi indirilmiş bir memuru olarak, kralından uzakta bile, hala ülkesi ve halkı için endişeleniyordu. Xiangshui ve Yuanshui nehirlerine yaptığı seyahatler, Qu’nun Ayrılık Sonrası Keder ve Dokuz Şarkı gibi ölümsüz yurtsever şiirlerine ilham kaynağı oldu. Komşularına yardım eli uzattığı, kasaba halkıyla sık sık sohbet ettiği anlatılır. Qu, bir gün sakin bir sokak arasındaki bir kuyunun yanında kıyafetlerini yıkarken görülür. Onun anısına bu geçide “çamaşır yıkama yeri” anlamına gelen Zhuojinfang adı verilmiştir. Changsha’nın Tianxin bölgesindeki Taiping Caddesi’ne giderseniz, Zhuojinfang geçidinin hala ayakta olduğunu göreceksiniz.

Qu’nun ölümünden bir yüzyıl sonra, Batı Han Hanedanlığı’nda bir başka parlak ama gözden düşmüş devlet adamı, Jia Yi (M.Ö. 200-168), Qu ile aynı kaderi paylaşır. İktidardan uzaklaştırılan ve ücra Changsha’ya sürülen Jia, rütbesi düşürülerek rahat bir iş olan Changsha Kralı’nın öğretmenliğine getirilir. Jia, Qu Yuan’ın sık sık gittiği kuyunun yakınlarında kendine bir ev yaptırır, içine taş bir yatak koyar ve avlusuna meyve ağaçları diker. Orada yaşadığı üç yıl boyunca Jia’nın aklı hep devlet işlerindedir ve bu yönde bir talep gelmese de imparatora toplumsal meseleler hakkında sık sık tavsiyelerde bulunur. Yönetişimdeki feraseti, Han Hanedanlığı’nın birliğini korumasına yardımcı olur. Changsha’da ölümsüz şiirler ve yazılar kaleme alan Qu Yuan ve Jia Yi, bu şehre zengin ve derinlikli bir kültürel miras bıraktı.

MAO ZEDONG VE CHANGSHA

Mao Zedong (1893-1976) Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurucusuydu ve Çin ulusunun gidişatının değiştirerek dünya tarihinde kalıcı bir iz bıraktı. Mao, Changsha şehir merkezinden 90 kilometre uzaklıktaki Xiangtan’a bağlı Shaoshanchong’da köylü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Mao’nun gençliğinde Çin’de büyük değişimler ve politik çalkantılar yaşandı. Mao, Birinci Çin-Japon Savaşı, Sekizinci Güç İttifak Kuvvetleri’nin işgali, Çin Cumhuriyeti’nin kuruluşu, savaş ağaları dönemi ve 4 Mayıs Hareketi gibi büyük olaylardan etkilendi.

1911’de Mao 18 yaşındayken Changsha’ya geldi. Sonraki on yıl içinde burada eğitim gördü, orduya katıldı ve politik eylemci oldu. Mao’nun Changsha’da geçirdiği on yıl, düşüncesinin şekillenmesini, karakterinin biçimlenmesini ve yeteneklerinin gelişmesini sağladı ve ulusal liderliğe yükselişinin önünü açtı.

Mao ilk kez bu şehirde gazete okudu ve gazetelerden bu dönemin önemli olaylarını ve ilerici görüşlerini takip etti. Devrimci fikirlerle ve Çin demokratik devriminin öncüsü Sun Yet-sen, Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) kurucularından Chen Tu-hsiu ve Yeni Kültür Hareketi’nin savunucularından Hu Shih gibi çağdaş düşünür ve devlet adamlarıyla tanışmasını sağlayan da gazeteler oldu. Kısa sürede feodalizm ve sömürgeciliğe karşı demokratik Çin için mücadele edenler arasına katılan Mao, sınıf arkadaşlarıyla birlikte Xinmin Enstitüsü’nü kurdu, küresel meseleleri tartıştı, Rus Devrimi’ni inceledi, Çin’in nasıl kurtulacağı ve yeniden düzenleneceği sorusuna yanıt aradı.

O dönemde Çin, feodal Qing Hanedanlığı’nın çöküşüne rağmen, yabancı işgallerle boğuşan, savaş ağaları tarafından parçalanmış yarı feodal ve yarı sömürge bir toplumdu. Ülkeyi kurtarmanın bir yolunu bulmayı amaçlayan Mao, Markiszm’i benimsedi ve Komünizm’in sıkı bir destekçisi oldu. 1920’de Changsha Marksizm Grubu’nun kurulmasına öncülük eden Mao, 1921’de ÇKP’nin ilk Ulusal Kongresi’ne Changsha temsilcisi olarak katıldı. ÇKP’nin öncüsü ve kurucusuydu. Hunan’ın kültürel, politik ve ekonomik merkezi olarak Changsha, Mao’ya Çin’i ve dünyayı daha iyi tanıma fırsatı sunan ilk şehirdi; aynı zamanda Mao’yu modern bilgi ve devrimci fikirlerle güçlendirdi.

MAO ZEDONG’UN ESKİ EVİ

Xiangtan’ın kuzeybatısındaki Shangwuchang’da bulunan Mao Zedong’un Eski Evi, Changsha’dan 90 kilometre uzaklıkta. Mao Zedong 26 Aralık 1893’te burada dünyaya geldi. Çocukluğunu ve gençliğinin büyük bölümünü memleketinde geçirdi. Maolar’ın eski evi sazdan bir kulübeydi ve bir yangında tamamen yok oldu. Daha sonra Mao Zedong’un büyükbabası aynı yere yeni bir ev yaptı ve evi genişletmeye devam etti. 1918’de ev insanların şu an gördüğüne çok yakın bir görünüme sahipti.

Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulmasından bu yana evde bir çok onarım yapıldı; bunlar temelde evin orjinal görünümünü değiştirmeyen bakım çalışmalarıydı. 1964’te inşa edilen Mao Zedong’un Eski Evi Müzesi’nde de Mao’ya ve aile üyelerine ait kültürel eserler ve fotoğraflar sergileniyor.

MEDYA SANATLARI ÜSSÜ

Changsha, GSYİH olarak Beijing, Şanghay ya da Guangzhou ile yarışamaz ama TV kanalları Happy Camp gibi çok sayıda popüler program üretti; bu da yerel eğlence sektörünün gelişmesini sağladı. Changsha’da bir vatandaşın 10 RMB’lik kazancının 7 RMB’sinin kültürel tüketime gittiği söylenir. Şehrin devasa kültürel ürün pazarı, kültür sanayiinin de hızla gelişmesini sağlıyor.

Happy Camp’in sunucularından Xie Na’nın “Ben, Malan Dağı’nın Malan Yamacı’ndaki Malan şehrinin Malan köyünden Bayan Ma” tabiri, Changsha’ya bağlı Malanshan’ın (Malan Dağı anlamına geliyor) Hunan, hatta Çin’de tanınmasını sağladı.

Changsha’nın Kaifu bölgesindeki Malanshan, yıllarca gözden uzak bir yer olarak kaldı. 1950’lerde devlete ait büyük bir çiftliğin bir parçasıydı. 1980’leri gülleriyle meşhur bir bahçe olarak geçirdi. 2000 yılına gelindiğinde Hunan Uydu TV’sinde yayımlanan ve bu eski gül bahçesinde çekilen çöpçatan programı Date of Rose, ülke genelinde büyük sükse yaptı.

Malanshan’ın ünü Hunan TV’si ile içiçe geçmiş durumda. 1994’te Malanshan Hunan Yayıncılık ve Televizyon Merkezi’nin kurulacağı yer olarak sevildi. 2000 yılında Hunan Uydu TV’si ve Hunan Ekonomik TV’sinin buraya taşınmasıyla Malanshan’ın dönüşümü hızlandı. Çamurlu yolları, göletleri ve tarım arazisiyle eski, geri kalmış Malanshan gitti, yerini yeni modern Malanshan aldı. Burası artık adı modayla, modernlikle birlikte anılan, gösterişli otelleri ve restoranlarıyla hareketli bir şehir.

Changsha’da TV programlarının yanı sıra Altın Kartal TV Sanat Festivali, Portakal Adası Müzik Festivali, Uluslararası Heykel Sanatı Festivali düzenleniyor. Şehir, ölçeği giderek büyüyen, çeşitlenen ve yükselen kültür sanayii sayesinde Çin’in yaratıcı kültür merkezi biri haline geldi. Manlanshan’da kapsamlı kaynaklara sahip ve tek durak hizmetler barındıran bir yaratıcı görsel kültür sanayi parkı yapılıyor. Ayrıca şehirde yeni yetenekleri ve yaratıcı çalışanları çekmek amacıyla bir üniversite bölgesi ve reklamcılık sanayi parkı da inşa ediliyor.

MAWANGDUI HAN MEZARLARI

Changsha’nın Furong bölgesindeki Liuyang Nehri yakınlarındaki Mawangdui köyünde bulunan Mawangdui Han Mezarları, erken Batı Han Hanedanlığı’nda Changsha Krallığı’nın başbakanlığını yapan Marquis Li Cang’ın aile mezarlığıydı. Mezarlar, hiç yağmalanmadığı için 2 bin yıl boyunca ayakta kalmayı başardı.

Mezarlarda 3 binden fazla iyi korunmuş kültürel eser bulunuyor ve bunların çoğu sağlam. Özellikle 1 numaralı mezarlıkta keyşedilen 2 bin yıllık mumyalaşmış kadın bedeni ve 3 numaralı mezardan çıkarılan dev ipek el yazması koleksiyonu, erken Batı Han Hanedanlığı araştırmalarına önemli bulgular sağlıyor.

Mezarlarda çeşitli vernikli eşyalar ve ipek kumaşlar da bulundu. Bunlardan biri, iki uzun kola sahip, 1.28 metre uzunluğundaki ipek palto; paltonun ağırlığı sadece 49 gram. Diğer para piçilmez antika eserler arasında ipek resimler, renkli terracota heykelleri, müzik çalgıları, silahlar, mühürler ve ipek el yazmaları bulunuyor. Bunların çoğu şu anda Hunan Eyalet Müzesi’nde saklanıyor.

CHANGSHA BAMBU VE AHŞAP BELGE MÜZESİ

Burası, bambu ve ahşap yazılı belgelerin toplanması, korunması, incelenmesi ve sergilenmesine adanmış dünyadaki tek müze. Müzenin koleksiyonu, Üç Krallık Dönemi (1996’da boşaltıldı) ve Batı Han Hanedanlığı’ndan (2003’te boşaltıldı) kalma 140 bin yazılı eseri içeriyor. Müzede ayrıca 3 bin 500’den fazla bronz, vernikli ahşap, altın ve gümüş eserin yanı sıra çeşitli resimler sergileniyor. Bambu ve ahşap belgeler, eski Çin’de temel yazı aracıydı. Ayrıca kağıdın yaygın bir şekilde kullanılmaya başlamasından önce temel kitap formuydu.

PORTAKAL ADASI TURİZM BÖLGESİ

Portakal Adası Turizm Bölgesi, Xiangjiang Nehri’nin tam kalbinde yer alan ulusal bir turistik alan. En dar noktası sadece 40 metre iken en geniş noktası da 140 metre. Dört bir yanı sularla kaplı ve doğu tarafı Changsha şehir merkezine bakıyor. Gençliğinde Changsha’da eğitim gören Mao Zedong yüzmek ya da sınıf arkadaşlarıyla devlet meselelerini tartışmak için sık sık adaya giderdi. 1925’te devrimin merkezi olan Guangzhou’ya gitmek üzere Changsha’dan ayrılmadan önce Qinyuanchun Changsha şiirini burada yazdı.