- 14 Ocak 2026
- Yayınlayan: Kerem Kofteoglu
- Kategori: Son Yazılar
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, 8 Aralık 2025’te Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi Bürosu toplantısına başkanlık ederek, 2026’nın ekonomik çalışmalarını analiz etti. Xi, ülkenin güneyindeki Guangdong eyaletinin Guangzhou şehrinde, Guangdong’un teknolojik ve endüstriyel inovasyonun bütünleşmiş gelişimindeki başarılarını sergileyen sergiyi inceledi.
CHINA TODAY — ÇKP’nin her alanda hukuka dayalı yönetişim üzerindeki liderliğine ilişkin bir dizi düzenlemeyi gözden geçirdi. 2025’in Çin modernleşme sürecinde önemli bir yıl olduğunu vurgulanan toplantıda, Çin’in daha proaktif ve etkili makro politikalar uyguladığı, ekonomik ve sosyal kalkınmanın temel hedeflerinin başarıyla gerçekleştirilmesinin beklendiği belirtildi. Toplantıda “Son beş yılda Çin, çeşitli şok ve zorlukların üstesinden etkili bir şekilde geldi ve Parti ve ülke davasında önemli yeni başarılar elde etti” denildi.
2025 yılı boyunca Xi, kapsamlı yurt içi denetim turları ve yurt dışı ziyaretleri gerçekleştirdi. Bir dizi üst düzey toplantıya katıldı ve ulusal kalkınma öncelikleri konusunda önemli talimatlar verdi. Tüm bunlar, Çin’in ekonomik yönetimini gözlemlemek için kapsamlı bir bakış açısı sağlıyor. Geçen yıl Çin’in politika gündemini şekillendiren stratejik öncelikleri aydınlatıp, ülkenin 2026’ya girerken ekonomik politika çerçevesinin sürekliliğini ve yönünü işaret ediyor.
2025’e Bakış
8 Aralık’taki toplantıda, Çin’in 2025 yılındaki ekonomik performansına ilişkin değerlendirmelerde, ekonominin genel olarak istikrarlı kaldığı ve istikrarlı bir ilerleme kaydettiği belirtildi. Reform ve dışa açılma yeni adımlarla ilerledi, kamu refahı daha iyi korundu ve genel sosyal istikrar sağlandı.
Çin’in GSYİH’si 2025 yılının ilk üç çeyreğinde yıllık bazda yüzde 5,2’lik büyüme kaydetti. Yılın tamamında ekonomik çıktının 140 trilyon RMB’yi bulacağı tahmin ediliyor. Bu rakamlar, Çin’in ekonomik büyümesinin dayanıklılığını ve uzun vadeli kalkınma hedeflerini destekleyen sağlam temeli vurguluyor.
2025 yılının öne çıkan bir özelliği, özellikle yapay zeka (YZ) alanında yeni nitelikli üretim güçlerinin hızlı gelişimi olmuştur. Xi, Nisan 2025’te Şanghay’a yaptığı inceleme turunda, büyük ölçekli bir kuluçka merkezi olan Şanghay Vakfı Model İnovasyon Merkezi’ni ziyaret etti. Şehrin YZ endüstrisi hakkında bilgiler aldı, ürün gösterilerini inceledi ve araştırma ve iş gelişmelerini öğrendi. Şehrin başarılarını öven Xi, yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişen, patlayıcı bir büyüme evresine girdiğini vurguladı.
Şanghay’ı, büyük ölçekli bir ekosistem oluşturma konusundaki başarılı deneyiminden yararlanmaya, araştırmalarını derinleştirmeye ve hem yapay zeka geliştirme hem de yönetişiminde liderliği üstlenmeye çağırdı.
Yapay Zeka Büyüdü
Çin’in yapay zeka sektörü son birkaç yıldır ivme kazandı. 2024 yılında sektörün değeri 900 milyar RMB’yi aşarak yıllık bazda yüzde 24’lük bir büyüme kaydetti. Bu ivme, güçlü inovasyon kapasitesiyle destekleniyor. Çin günümüzde dünyadaki yapay zekâ ile ilgili patentlerin yaklaşık yüzde 60’ına sahip. 2025 yılının üçüncü çeyreğinin sonuna kadar Çin’de 5.300’den fazla yapay zekâ işletmesi bulunuyordu ki bu da küresel toplamın yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Temel altyapı, model çerçeveleri ve çeşitli uygulama senaryolarını kapsayan kapsamlı bir ekosistem oluşturuyor.
Bu büyümeyi yönlendirmek ve hızlandırmak için Devlet Konseyi, ağustos ayında “Yapay Zekâ Artı” girişimini uygulamaya koymak üzere bir kılavuz yayınladı. Bu girişim, “Yapay Zeka Artı” girişimini ilerletmek, yapay zeka yönetimini iyileştirmek ve bilim ve teknoloji finansmanında yeniliği teşvik etmek için çaba gösterileceği belirtilen Merkezi Ekonomik Çalışma Konferansı’nda tekrar vurgulandı.
Çin’in kalkınmasının bir diğer önemli teması ise yüksek standartlı açıklığa olan sarsılmaz bağlılığıdır. Xi tarafından bizzat planlanan ve geliştirilen Hainan Serbest Ticaret Limanı (SFT), bunun en önemli örneklerinden biridir. Kasım ayında, Hainan SFT’nin inşasıyla ilgili bir çalışma raporunu alırken Xi, bu limanın kurulmasının, ÇKP Merkez Komitesi’nin yeni dönemde reform ve açıklığı kapsamlı bir şekilde derinleştirme yönündeki önemli bir politika kararı olduğunu vurguladı.
Hainan Serbest Ticaret Limanı İnşaatı Ana Planı’na göre, ticaret ve yatırımın serbestleştirilmesi ve kolaylaştırılmasına odaklanan bir serbest ticaret limanı sistemi 2025 yılına kadar Hainan’da kurulacak ve 2035 yılına kadar Çin’in açık ekonomisi için yeni bir zirve noktası olması bekleniyor. Bu yüzyılın ortalarına kadar güçlü uluslararası etkiye sahip yüksek seviyeli bir serbest ticaret limanı olması öngörülüyor.
Hainan Serbest Ticaret Limanı’nın büyüme potansiyelinin ilk işaretleri şimdiden ortaya çıkıyor ve konser ve etkinlik ekonomisi bunun açık bir örneğini oluşturuyor. Bu politika avantajları, Çin genelinden ve yurt dışından izleyiciler çekerek turizm, konaklama ve perakende sektörlerinde güçlü yayılma etkileri yarattı.
Örneğin, 28-30 Kasım 2025 tarihleri arasında Haikou, Çinli şarkıcı Hua Chenyu ve Amerikalı pop yıldızı Katy Perry’nin konserlerine ev sahipliği yaptı. Açık Ticaret Politikasının yarattığı destekleyici ortamdan yararlanan bu iki etkinlik, 120.000’den fazla katılımcıyı çekti ve 831 milyon RMB ekonomik gelir elde etti. Bu, yüksek standartlı açılım politikalarının nasıl doğrudan yeni büyüme motorlarına dönüştüğünü ve Hainan’ın kültür ve turizm sektörlerinin yükselen dinamizmine nasıl katkıda bulunduğunu gösteriyor.
Gelecek Planları
8 Aralık’taki toplantıda, 2026 yılındaki ekonomik çalışmaların istikrarı sağlarken ilerlemeyi takip etme ve hem kaliteyi hem de etkinliği artırma ilkelerine bağlı kalması gerektiği vurgulandı. Çin’in sürdürülebilir büyümesinin sırlarından biri uzun vadeli planlamasında yatıyor. 2025 yılı, Çin’in 14. Beş Yıllık Planı’nın (2021-2025) sona ermesini ve Xi’nin tutarlı stratejik rehberlik sağladığı 15. Beş Yıllık Planı’nın (2026-2030) formülasyon sürecinin başlangıcını işaret ediyor.
Yüksek kaliteli kalkınma teşvik edilerek öncelikle bilim ve teknolojide daha fazla öz yeterlilik ve güç elde etme çabalarına yoğunlaşılacak. Bu öncelikler, yenilik, açıklık ve modernleşmenin önümüzdeki yıllarda Çin’in ekonomik gidişatını şekillendireceğinin sinyalini veriyor.
2026 önceliklerine gelince. Merkezi Ekonomik Çalışma Konferansı, iç talebi güçlendirip yatırımı istikrara kavuşturmayı hedefliyor. Yeni büyüme motorları oluşturulup yeniliği ilerletip, kalkınma canlılığını artırmak için reformlar derinleştirilecek. Yüksek standartlı açıklığı ve uluslararası iş birliğini genişletilecek. Koordineli bölgesel ve kentsel-kırsal kalkınma teşvik edilecek. Yeşil ve düşük karbonlu dönüşüm hızlandırılıp, daha güçlü istihdam, eğitim ve sağlık sistemleri aracılığıyla insanların yaşam standartları iyileştirilecek.
Özellikle gayrimenkul ve yerel yönetim borçlarında büyük riskler önlenip, etkisiz hale getirmek de dahil olmak üzere sekiz ana görev belirlendi. Birlikte ele alındığında, bu öncelikler yüksek kaliteli kalkınmayı sürdürmeyi ve Çin’in uzun vadeli ekonomik direncini güçlendirmeyi amaçladığı görülüyor.
Çin 2026 yılına girerken ve 15. Beş Yıllık Plan dönemine başlarken, inovasyon odaklı kalkınmaya, yüksek standartlı açıklığa ve yüksek kaliteli büyümeye olan bağlılığı, ekonominin olumlu beklentilerini güçlendirmeye devam edecektir. Belirsizlikle dolu bir dünyada, Çin’in istikrarlı, stratejik olarak yönlendirilen ve ileriye dönük kalkınma yaklaşımı, ekonomisinin sadece güçlü bir dirence sahip olmakla kalmayıp aynı zamanda dinamik ve kalıcı bir ivme gösterdiğini de ortaya koyuyor.
