Sichuan-Tibet Otoyolu Tibetlilere Refah Getiriyor

Ulaşım altyapısı, Tibetliler’in yaşadığı yerler de dahil olmak üzere, ücra kırsal bölgeleri hızla değiştiriyor. Patlayan turizm, Sichuan-Tibet Otoyolu üzerindeki Xagag Dzong gibi en uzak  kırsal toplulukların yaşamı da dönüştürdü.

Bundan 68 yıl önce, Erlang Dağı Şarkısı, Çin’in dört bir yanında dinlenen hit bir parça olmuştu. Şarkı, yüksek dağları ve dalgalı nehirleri aşarak ilerleyen Sichuan-Tibet Otoyolu’nu inşa edenlere adanmış bir övgüydü.

1950’DEN itibaren Çin Halk Kurtuluş Ordusu (HKO) Sichuan eyaletinin başkenti Chengdu’dan Tibet’e iki yol inşa etmeye başladı. Bunlar, Sichuan-Tibet Otoyolu’nun güney ve kuzey hattı olarak da bilinen, bugünkü adıyla Devlet Otoyolu 318 ve 317 idi. Yöre sakinleri açısından ekonomik ve turistik gelişmenin cansuyu olan bu otoyol, Tibet’in sosyal ve ekonomik ilerleyişine ivme katıyor.

Sichuan-Tibet Otoyolu, Çin’in batısında ulaşım sektörünün kaydettiği gelişmenin temel göstergelerinden biri. HKO 18. Kolordusu’nun 1950’de Erlang Dağı’nı kat ederek inşa ettiği yol bugün hala faal ama sadece yöredeki çobanlar, ormancılar ve yürüyüş sporu yapanlar tarafından kullanılıyor. Qinghai-Tibet Platosu ile Chengdu Ovası’nı ayıran sınır olan Erlang Dağı, yüksek zirveler ve dipsiz vadilerden oluşuyor. Bölgede yağmur ve kar sıklıkla görülüyor, bu da dağın aşılmasını iyice tehlikeli hale getiriyor. Geçmişte yolcular, Erlang Dağı’nı aşmanın cehennemin kapısından geçmek kadar dehşet verici bir şey olduğunu anlatırdı. İnsanlar, araç arızalarını ve kazaları savuştursa bile, günlerce süren soğuk hava dalgalarından kaçamıyordu.

Sichuan’ın batısındaki Batang ilçesine bağlı Chubarong kasabası, Jinsha Nehri’nin karşı yakasında yer alan Tibet’le komşu. Sichuan-Tibet Otoyolu, temel ihtiyaç maddelerinin ve üretim araçlarının Chubarong’a taşınmasına ve yöre sakinlerine ek gelir sağlayan yerel ürünlerin bölge dışına gönderilmesine imkan tanıdığı gibi kasabada ulaşım, kamyon tamiri gibi iş alanlarının gelişmesini sağlıyor.

Aralık 2018’de bölgedeki baraj gölünün heyelanlar nedeniyle taşması sonucunda Jinsha Nehri üzerindeki iki köprü yıkıldı ve Sichuan-Tibet Otoyolu’nun yöreden geçen bölümünü tahrip geçti. Chubarong halkının nehrin diğer tarafındaki Tibet’le ve Sichuan’ın diğer bölgeleriyle bağlantısı kesildi. Yerel yetkililer onarım çalışmalarına hemen başladı. Önce 30 tondan hafif kamyonların geçebildiği geçici bir çelik köprü inşa edildi ve otoyolun hasar gören kısmının yeniden inşasına girişildi. Hayat böylece yöre halkı için kısa sürede normale döndü.

Otoyulun tanığı

Kasaba sakinlerinden 66 yaşındaki Gerong Chuzhag, otoyolun yöredeki yaşama getirdiği değişikliklerin bizzat tanığı. “Köyümüzden geçen bu yol bizim hayatımız. Onsuz bugün bulunduğumuz yerde olamazdık” diyen Gerong Chuzhag, Jiansha Nehri’nin üzerine iki yeni köprü yapılacak olmasından dolayı çok memnun. Böylece geçici köprü için fazla ağır olan kamyonlar da bölgeden geçiş yapabilecek.

Batang ilçesinde 200 kişinin yaşadığı bir köy olan Boikarxi, geçmişte, 4 bin 600 metre irtifada, etrafı sıra sıra dağlarla çevrilmiş bir yerdi. Köylülerin tuz ve diğer temel ihtiyaç maddelerini satın almak için üç gün yürümesi; geceyi de vahşi doğanın içinde geçirmesi gerekiyordu. Kış aylarında ise bu tür yolculuklar imkansız hale geliyordu. Çin’in yoksulluğu hedefli azaltma politikasını uygulamaya koymasının ardından Boikarxi halkı, köyü Sichuan-Tibet Otoyolu’nun kenarında, ilçe merkezine yakın bir düzlüğe taşımaya karar verdi. Köyün sakinlerinden Cenai, bir araba kiraladı ve taksi şoförlüğü yapmaya başladı; şu anda ayda 3 bin RMB kazanıyor. Daha da önemlisi her gün çocuklarıyla birlikte olabiliyor; çocuklar daha önce dağların diğer tarafındaki okulda kalıyor ve ancak haftada ya da on beş günde bir eve gelebiliyordu.

Zenginliğe giden yol

Yalong Nehri kıyısındaki Nyagqu ilçesinin Riji köyü, Sichuan-Tibet Otoyolu’nun hemen kenarında yer alıyor. Avantajlı konumu nedeniyle Tricholoma matsutake ve diğer yenebilir mantarların yetiştirileceği sanayi parkının burada kurulmasına karar verilmiş. Köydeki 40’tan fazla hane şu anda ekim işindi çalışıyor ve her yıl 3 milyon torbadan fazla mantar üretiyor. Komşu Pagmoling köyünde yaşayan Nyima da parkta çalışıyor. Toplanan mantarları sınıflandırarak ve paketleyerek günde 200 RMB kazanıyor.

Sanayi parkı Garze Riji Agricultural Development Co. Ltd. tarafından finanse ediliyor. Genel Müdür Li Hu, bölgenin zengin mantar kaynakları ve uygun ulaşım altyapısı nedeniyle şirketin açıldığı günden bu yana geçen beş yılda parka yaptığı yatırımı sürekli artırdığını söylüyor. “Ürettiğimiz konserve ve kuru mantarlar Rusya’ya bile ihraç ediliyor” diyor Li Hu büyük bir gururla.

Büyüleyici manzaralarla dolu

Sichuan-Tibet Otoyolu, dağları, nehirleri, vadileri, otlakları, buzulları, büyük etnik azınlık nüfuslarının yaşadığı bölgeleri aşıyor ve bu yolda sehayat edenler çok sayıda doğa ve kültür harikasıyla karşılaşıyor. Bu yüzden de Çin’in en güzel manzaralara sahip otoyolu olarak biliniyor. Bölgeye her yıl milyonlarca turistin gitmesiyle turizm gelişiyor, yöre ekonomisi büyüyor.

Otoyol, köyü ve köylülerin yaşamını ciddi anlamda değiştirdi

Nyagqu ilçesinin bir başka köyü olan Xagag Dzong, Sichuan-Tibet Otoyolu’nun güney hattının kenarında yer alıyor. 10 yıl kadar önce çok sayıda yürüyüşçü ve bisikletçi burada geceliyordu. Buzhub, evinde ağırladığı misafirlere tereyağlı çay ikram ediyor, yöre folklorundan hikayeler anlatıyor ve üç kızının danslarıyla hoşça vakit geçirtiyordu. Bazı ziyaretçiler Buzhub’u aile yanında konaklama işine girmesi için cesaretlendirdi. Onların tavsiyesini dinleyen Buzhub evini yenileyerek bir misafirhaneye dönüştürdü. Başlangıçta yoğun sezon sırasında günde 20 ile 30 müşterisi oluyordu. Internet sayesinde misafirhanesi yavaş yavaş bütün ülkede tanındı. İşler iyice büyüyünce Buzhub eskisinin yanına iki ev daha inşa etti.

Odalarda bisiklet takımlarının flamaları asılı; duvarlar ziyaretçilerin bıraktığı mesajlarla dolu. Mesajların devamı ziyaretçi defterlerinde—şimdiye kadar müşterilerin yorumlarıyla 30 defter dolmuş. Buzhub’un evlerinde kalanlar, bu mesajlarda ev sahibine yönelik şükran hislerinin yanısıra yolculuğa dair duygu ve düşüncelerini ifade ediyor. Günümüzde Sichuan-Tibet Otoyolu boyunca seyahat etmek, kimsenin kaçırmak istemeyeceği, eşsiz bir deneyim haline geldi.

(Kaynak: Guangming Daily gazetesinden Li Xiaodong’un China Today Türkiye’deki haberinden özetlendi)



Yazar: Kerem Kofteoglu
1963’te Mardin’de doğdu. İlk ve lise eğitimlerini İstanbul’da tamamladı. Dünya gazetesinde Reklam Bölümü'nde işe başladı. Sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nı takip eden muhabirlerden biri oldu. Daha sonra sırasıyla Hürriyet Gazetesi’ne bağlı haftalık Ekonomist Dergisi ve Sabah grubunun Para dergisinde çalıştı. Bir dönem Turizm Yazarları Derneği’nin (TUYED) Başkanlığını yürüten Köfteoğlu, halen çeşitli dergilerde serbest gazetecilik yapıp, bazı kurumlara basın ve turizm danışmanlığı hizmeti veriyor.